???? ???? ???????

سیمای مسجد اهل ایران
مسجد در کشور‌ایران مهمترین بناهای مذهبی هر شهر و روستا بودند که همواره نفش مهمی در معاش مسلمانها داشته اند. با اعتنا بدین که دولت اسلامی در شهر میلاد می‌یابد و با اعتنا به‌این که تشکیل این دولت برای نخستین دفعه در مسجد شکل می گیرد، براین اساس وجود مسجد جامع، به یک کدام از مختصات مهم شهر زمان اسلامی تبدیل پک پذیرایی ترحیم مشهد می شود.
برای مثال ارکان اساسی شهر اسلامی مساجد می باشند. مسجد اهل ایران در شهر، مهمترین بنای همگانی تلقی گردیده و در تفکرات مرتبط با شهرسازی اسامی شرایط اصلی داشته میباشد.
مسجد اهل ایران آغاز در کنار شهرها سازه می شد تا این که در حین فرصت قلب شهرها پذیرای آن‌ها شوید. بیشتر بناهای مسکونی، تجاری و خدماتی در شهرهای تاریخی مرزو بوم یک یا این که دو طبقه بوده اند و در سود شهر از یک خط اسمان نسبتاً صاف و هموار منتفع بوده میباشد و فقط مساجد و بقیه بناهای مذهبی از طول بیشتری نسبت به بناهای مجاورشان منتفع بوده اند و بدین ترتیب از موادتشکیل دهنده شاخص در سیمای شهر به شمار می آمده اند.
به خصوص منار و گنبد مسجد بسیار مرتفع ساخته شدند و از ارکان شاخص سیمای شهر بوده اند، چنان که از بیرون شهر و نیز از اکثری از نقاط درون شهر چشم میشد.مسجد جامع همواره به مثابه پر رنگ ترین عنصر معماری منبعث از آئین اسلام، با جامعه یار بوده میباشد.
وسعت فرنگی مسجد اهل ایران هر صورت می‌خواهد باشد، در بعدها و نقشه زمین تابع بافت شهر و تجهیزات مو جود میباشد و هر جا که موردنیاز شد و از هر طرف که قابلیت بود بر سطح مسجد افزوده می‌گردد.
هندسه مقهور دستان توانای معمار و اصول انعطاف پذیری میباشد که هر هیبت سرکش را رام مینماید. اوبا هر زمینی، هندسه مورد نیاز را سامان می‌دهد، بدنه های فرنگی را پایدار متین و هماهنگ با بدنه های بقیه ساختمان های شهری و از زمین قیام کرده می سازد.
تیم بندی ساختار های گوناگون مسجد در جمهوری اسلامی ایران
1-مسجد چهار طاقی: که به عبارتی آتشکده های بعد از آن مسجد شدند ، مانند مسجد یزدخواست.
2– مسجد با شبستان ردیف دار
۳ – مسجد دو ایوانه، که دارنده یک میانسرا و دو تراس در قبال و رویاروی قبله باشد.
4- مسجد چهار ایوانه که دارنده یک میانسرا و چهار تراس در چهار پهلوی آن است.
فضاهای تشکیل دهنده مسجد در جمهوری اسلامی ایران
• قاعده وطرح زیرین مسجد در کشور‌ایران، صورت چهار گوش دارا هستند که متضمن تصور استحکام، استقرارو ایستایی بوده و نمودگار زمین میباشد، که در ابتدا به صورت مدور گنبد منتهی میشود که دایره بوده و علامت عرش و قداست عوالم متعال میباشد.
• این ساختار چهار گوش ودایره در مسجد اهل ایران، و نهایتاً ترفیع و سوق نگاه به پایان گنبد، مبین بلندمرتبه پندار و تغییر تحول نظام ومرتبه میباشد، یعنی گذار از زمین به اسمان و از نقض به کمال و از متناهی به لایتناهی، مناسبات متقابل دربین روحانیت دانا فوقانی، که انسان مشتاق آن میباشد و زمین جسمانی که و در آن سکنی داراست، اینگونه ذکر میگردد.
• در آیگاه مسجد اهل ایران از خارج تا باطن میانسرای آن دارنده یک جایگاه بندی فضایی یا این که سلسله مراتب میباشد.
• در آغاز یک فضای گشوده به اسم “واشـدگاه” یا این که “پیشگاه” مسجد میباشد که به پیشخان می پیوندند.
• “پیشخان”، فضای پهناور جلوی سردر مسجد اهل ایران میباشد.
• بعد”درگاه” مسجد یا این که به عبارتی فضای پایین سردر میباشد که با یک”کنه”سرپوشیده می‌شود.
• از درگاه که بگذریم به “هشت” یا این که “هشتی” و آن گاه به “دالان” می رسیم و این دالان مارا به “میانسرای” مسجد می‌رساند. در اکثری از مسجدها نمی قدرت یک راست از هشتی به میانسرا رسید و بایستی از دو ” دالان ” در دو سوی آن سپری شد. به‌این سیرتکامل به فضای داخل مسجد احترام نهاده می گردد.
• در شرایطی‌که وضوخانه مساجد جمهوری اسلامی ایران در پیشگاه آن نباشد، در کنار دالان که هشتی را به میانسرا میرساند، مکان می‌گیرد.
• در حال حاضر به میانسرا میرویم. در چهار نمای آن تراس هایی در بین هر پهلو میبینیم که مطرح ترین آن ها، ایوانی میباشد که در راستای محراب میباشد و به “مقصـوره” رویه داراست. این تراس “پیشان” اسم داراست. گاه این تراس به عبارتی مقصوره مسجد میگردد.
• در بیشتر جاها، مقصوره دارنده یک گنبدخانه در پشت شبستان میباشد.
• در کنار و در دو سوی گنبدخانه ها، گاه شبستان ردیف دار بوده که به آن “چهل ردیف” میگویند و یا این که “تنبی” بوده میباشد.
• تنبی تالارهای کشیده و بی ردیف بوده که دیوارهای بلندی داشته گاه در کنار گنبدخانه، مکان ویژه ای به اسم “کناره” برای عده ای که همسایه و کناره نشین مسجد می شدند، ساخته می گردیده‌است.
• کناره، محرابی ویژه خـودش داشته و مکان کوچکی بوده که با یک “دارآفرین” یا این که “نرده” از شبستان جداگانه گردیده است.
• در مساجد کشور ایران خلال محراب مهم، یک‌سری محراب در قسمت های دیگر آن و حتی روی ردیف ها با گچ یا این که سنگ وسیع ترین تراس مسجد به شبستان رو به قبله رویه می‌یابد.
• به‌این سیرتکامل راستای محراب و قبله از نمای میانسرای مسجد به طور کامل پر‌نور میباشد.
• در بعضی مساجد کشور ایران که شبستانی میباشد و گنبد ندارد، محراب در شیستان چهلستونی مکان میگیرد.

سیمای مسجد اهل ایران
مسجد در کشور‌ایران مهمترین بناهای مذهبی هر شهر و روستا بودند که همواره نفش مهمی در معاش مسلمانها داشته اند. با اعتنا بدین که دولت اسلامی در شهر میلاد می‌یابد و با اعتنا به‌این که تشکیل این دولت برای نخستین دفعه در مسجد شکل می گیرد، براین اساس وجود مسجد جامع، به یک کدام از مختصات مهم شهر زمان اسلامی تبدیل پک پذیرایی ترحیم مشهد می شود.
برای مثال ارکان اساسی شهر اسلامی مساجد می باشند. مسجد اهل ایران در شهر، مهمترین بنای همگانی تلقی گردیده و در تفکرات مرتبط با شهرسازی اسامی شرایط اصلی داشته میباشد.
مسجد اهل ایران آغاز در کنار شهرها سازه می شد تا این که در حین فرصت قلب شهرها پذیرای آن‌ها شوید. بیشتر بناهای مسکونی، تجاری و خدماتی در شهرهای تاریخی مرزو بوم یک یا این که دو طبقه بوده اند و در سود شهر از یک خط اسمان نسبتاً صاف و هموار منتفع بوده میباشد و فقط مساجد و بقیه بناهای مذهبی از طول بیشتری نسبت به بناهای مجاورشان منتفع بوده اند و بدین ترتیب از موادتشکیل دهنده شاخص در سیمای شهر به شمار می آمده اند.
به خصوص منار و گنبد مسجد بسیار مرتفع ساخته شدند و از ارکان شاخص سیمای شهر بوده اند، چنان که از بیرون شهر و نیز از اکثری از نقاط درون شهر چشم میشد.مسجد جامع همواره به مثابه پر رنگ ترین عنصر معماری منبعث از آئین اسلام، با جامعه یار بوده میباشد.
وسعت فرنگی مسجد اهل ایران هر صورت می‌خواهد باشد، در بعدها و نقشه زمین تابع بافت شهر و تجهیزات مو جود میباشد و هر جا که موردنیاز شد و از هر طرف که قابلیت بود بر سطح مسجد افزوده می‌گردد.
هندسه مقهور دستان توانای معمار و اصول انعطاف پذیری میباشد که هر هیبت سرکش را رام مینماید. اوبا هر زمینی، هندسه مورد نیاز را سامان می‌دهد، بدنه های فرنگی را پایدار متین و هماهنگ با بدنه های بقیه ساختمان های شهری و از زمین قیام کرده می سازد.
تیم بندی ساختار های گوناگون مسجد در جمهوری اسلامی ایران
1-مسجد چهار طاقی: که به عبارتی آتشکده های بعد از آن مسجد شدند ، مانند مسجد یزدخواست.
2– مسجد با شبستان ردیف دار
۳ – مسجد دو ایوانه، که دارنده یک میانسرا و دو تراس در قبال و رویاروی قبله باشد.
4- مسجد چهار ایوانه که دارنده یک میانسرا و چهار تراس در چهار پهلوی آن است.
فضاهای تشکیل دهنده مسجد در جمهوری اسلامی ایران
• قاعده وطرح زیرین مسجد در کشور‌ایران، صورت چهار گوش دارا هستند که متضمن تصور استحکام، استقرارو ایستایی بوده و نمودگار زمین میباشد، که در ابتدا به صورت مدور گنبد منتهی میشود که دایره بوده و علامت عرش و قداست عوالم متعال میباشد.
• این ساختار چهار گوش ودایره در مسجد اهل ایران، و نهایتاً ترفیع و سوق نگاه به پایان گنبد، مبین بلندمرتبه پندار و تغییر تحول نظام ومرتبه میباشد، یعنی گذار از زمین به اسمان و از نقض به کمال و از متناهی به لایتناهی، مناسبات متقابل دربین روحانیت دانا فوقانی، که انسان مشتاق آن میباشد و زمین جسمانی که و در آن سکنی داراست، اینگونه ذکر میگردد.
• در آیگاه مسجد اهل ایران از خارج تا باطن میانسرای آن دارنده یک جایگاه بندی فضایی یا این که سلسله مراتب میباشد.
• در آغاز یک فضای گشوده به اسم “واشـدگاه” یا این که “پیشگاه” مسجد میباشد که به پیشخان می پیوندند.
• “پیشخان”، فضای پهناور جلوی سردر مسجد اهل ایران میباشد.
• بعد”درگاه” مسجد یا این که به عبارتی فضای پایین سردر میباشد که با یک”کنه”سرپوشیده می‌شود.
• از درگاه که بگذریم به “هشت” یا این که “هشتی” و آن گاه به “دالان” می رسیم و این دالان مارا به “میانسرای” مسجد می‌رساند. در اکثری از مسجدها نمی قدرت یک راست از هشتی به میانسرا رسید و بایستی از دو ” دالان ” در دو سوی آن سپری شد. به‌این سیرتکامل به فضای داخل مسجد احترام نهاده می گردد.
• در شرایطی‌که وضوخانه مساجد جمهوری اسلامی ایران در پیشگاه آن نباشد، در کنار دالان که هشتی را به میانسرا میرساند، مکان می‌گیرد.
• در حال حاضر به میانسرا میرویم. در چهار نمای آن تراس هایی در بین هر پهلو میبینیم که مطرح ترین آن ها، ایوانی میباشد که در راستای محراب میباشد و به “مقصـوره” رویه داراست. این تراس “پیشان” اسم داراست. گاه این تراس به عبارتی مقصوره مسجد میگردد.
• در بیشتر جاها، مقصوره دارنده یک گنبدخانه در پشت شبستان میباشد.
• در کنار و در دو سوی گنبدخانه ها، گاه شبستان ردیف دار بوده که به آن “چهل ردیف” میگویند و یا این که “تنبی” بوده میباشد.
• تنبی تالارهای کشیده و بی ردیف بوده که دیوارهای بلندی داشته گاه در کنار گنبدخانه، مکان ویژه ای به اسم “کناره” برای عده ای که همسایه و کناره نشین مسجد می شدند، ساخته می گردیده‌است.
• کناره، محرابی ویژه خـودش داشته و مکان کوچکی بوده که با یک “دارآفرین” یا این که “نرده” از شبستان جداگانه گردیده است.
• در مساجد کشور ایران خلال محراب مهم، یک‌سری محراب در قسمت های دیگر آن و حتی روی ردیف ها با گچ یا این که سنگ وسیع ترین تراس مسجد به شبستان رو به قبله رویه می‌یابد.
• به‌این سیرتکامل راستای محراب و قبله از نمای میانسرای مسجد به طور کامل پر‌نور میباشد.
• در بعضی مساجد کشور ایران که شبستانی میباشد و گنبد ندارد، محراب در شیستان چهلستونی مکان میگیرد.