???? ???? ???????

پایبندی به صلح امام حسن
امام حسین(ع) در زمان حکومت معاویه به عهد صلحی که برادرش با معاویه بسته بود، دارای مسئولیت ماند[۱۵۰] و در جواب به طومار بعضا از شیعه‌ها که برای تایید رهبری وی و قیام در قبال بنی‌امیه اعلام شایستگی کردند، نوشت: «اینک نظریه اینجانب اینگونه وجود ندارد. تا هنگامى که معاویه زنده میباشد اقدامی نکنید و در منزل‏‌هایتان نهفته گردید و از کارى که به شما بدگمان شوند بپرهیزید. در صورتی‌که وی مُرد و اینجانب زنده بودم، نظرم را برایتان پک پذیرایی ترحیم مشهد می‌نویسم».[۱۵۱]

موضع‌گیری در قبال اقدامات معاویه
هر یک‌سری امام حسین(ع) در زمان حکومت معاویه، عملی بر ضد وی اجرا نداد، البته به گفته فرستاده جعفریان، تاریخ‌پژوه، رابطه ها امام و معاویه و گفتگوهایی که فی مابین آن دو شکل گرفت، نشانه از آن دارااست که امام حسین(ع) از حیث سیاسی، مشروعیت قطعی معاویه را نپذیرفت و در قبال آن تسلیم نشد.[۱۵۲] از لحاظ او، یک کدام از مهمترین دلایل، طومار کامل امام به معاویه میباشد که در آن به جنایات معاویه در حق شیعه ها اشاره شد‌ه‌است.[۱۵۳] در عین اکنون از گزارش‌های تاریخی برمی‌آید که معاویه مانند خلفای سه‌گانه در ظواهر به حسین بن علی(ع) احترام می‌گذاشت و اورا گران قدر می‌شمرد[۱۵۴] و به کارگزارانش امر داده بود که متعرض فرزند پیامبر آفریدگار(ص) نشوند و از بی‌احترامی به او بپرهیزند.[۱۵۵]

جواب امام حسین به معاویه در دعوت به بیعت با یزید
یزید تامل و نظریه خویش را علامت داده میباشد؛ تو نیز برای وی به عبارتی را بخواه که خودش مراد: به جان هم پرت کردن سگ‌ها و پرواز دادن کبوترها و معاشرت با کنیزکان نوازنده و دیگر اشکال سرگرمی‌ها... [ای معاویه] از این شغل دست بردار! تورا چه بهره که آفریدگار را با توشه گناهی دیدار کنی، بیشتراز توشه گناهی که فعلا از این عموم به گردن داری!؟

ابن‌قتیبه، الامامة و السیاسة، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۲۰۹.

معاویه هنگام وصیت به فرزندش یزید نیز بر مقام حسین(ع) تأکید کرد و اورا دوستداشتنی‌ترین شخص نزد عموم دانست[۱۵۶] و پیشنهاد کرد در شکل غلبه بر حسین از وی درگذرد، به دلیل آنکه وی حقی تعالی داراست.[۱۵۷]

اعتراض به کشتن یاران امام علی(ع)
مبادرت معاویه در کشتن عده ای زیرا حجر بن عدی، عمرو بن حمق خزاعی و عبدالله بن یحیی حضرمی از مواقعی بود که اعتراض شدید امام حسین(ع) را در ادامه داشت.[۱۵۸] و بنابر گزارش منابع متفاوت، طومار‌ای به معاویه نوشت و کشتن یاران امام علی را محکوم کرد و خلال برشمردن بعضا از شغل های ناشایست معاویه، او‌را نکوهید و ذکر کرد: «اینجانب برای خویش و آئین خویش چیزی فراتر از جهاد با تو نمی‌دانم‏». به دنبال این طومار آمده میباشد: «اینجانب فتنه‌ای تبارک‌خیس از حکومت تو بر این امت سراغ ندارم».[۱۵۹]

همینطور نقل شد‌ه‌است که هنگامی معاویه در مسافرت حج[۱۶۰] با امام حسین(ع) رو در رو شد، به وی بیان کرد: «آیا شنیده‌ای ما چه بر رمز حُجر و اصحاب وی و شیعه ها پدرت آوردیم؟». امام فرمود: «چه کردید؟». معاویه اذعان کرد: «آنان‌را کشتیم، کفن کردیم، بر آن ها نماز خواندیم و دفن کردیم». حسین بن علی(ع) خاطرنشان کرد: «البته در صورتیکه ما یاران تو‌را بکشیم، خیر آنان را کفن میکنیم، خیر بر آنان نماز می خوانیم و خیر دفن‌شان می کنیم»‏.[۱۶۱]

اعتراض به ولایتعهدی یزید
معاویه در سال ۵۶ق مغایر موردها صلح‌طومار (درباره اینکه کسی را ولیعهد و جانشین خویش نکند) عموم را به بیعت با یزید تحت عنوان جانشین خویش فراخواند[۱۶۲] و بعضی از شخصیت‌ها مثلا امام حسین از بیعت پرهیز کردند. معاویه به مدینه رفت تا حیث بزرگان این شهر را برای ولایتعهدی یزید جلب نماید.[۱۶۳] امام حسین در مجلسی که معاویه و ابن‌عباس و برخی از درباریان و فامیل اموی حضور داشتند، معاویه را ملامت کرد و با اشاره به اخلاق یزید، معاویه را از کارایی برای جانشینی وی بر حذر داشت و علاوه بر تأکید بر منزلت و حق خویش، به ابطال عامل‌های معاویه برای جلب بیعت با یزید پرداخت.[۱۶۴]

فرازی از خطبه حسین(ع) در منا
در شرایطی که بر آزارها بردبار بودید و در خط مش خداوند، هزینه‌ها و مشقت‌ها را تحمل می‌کردید، کارها پروردگار به دست شما می‌زمین خورد... البته شما ستمگران را بر مقام خویش مسلط و کارها پروردگار را به آن‌ها تسلیم کردید.. خوف شما از مرگ و خوشایندتان از عالم، ستمگران را بر این عمل قوی تشکیل داد.

تحف العقول، ص۱۶۸.

همینطور در مجلس دیگری که عوام مردم در آن حضور داشتند، امام حسین در عکس العمل به سخنان معاویه درباره آمادگی یزید، خودش را به نظر شخصی و خانوادگی برای خلافت سزاوارتر دانست و یزید را شراب‌خوار و اهل هوا و هوس معرفی کرد.[۱۶۵]

پایبندی به صلح امام حسن
امام حسین(ع) در زمان حکومت معاویه به عهد صلحی که برادرش با معاویه بسته بود، دارای مسئولیت ماند[۱۵۰] و در جواب به طومار بعضا از شیعه‌ها که برای تایید رهبری وی و قیام در قبال بنی‌امیه اعلام شایستگی کردند، نوشت: «اینک نظریه اینجانب اینگونه وجود ندارد. تا هنگامى که معاویه زنده میباشد اقدامی نکنید و در منزل‏‌هایتان نهفته گردید و از کارى که به شما بدگمان شوند بپرهیزید. در صورتی‌که وی مُرد و اینجانب زنده بودم، نظرم را برایتان پک پذیرایی ترحیم مشهد می‌نویسم».[۱۵۱]

موضع‌گیری در قبال اقدامات معاویه
هر یک‌سری امام حسین(ع) در زمان حکومت معاویه، عملی بر ضد وی اجرا نداد، البته به گفته فرستاده جعفریان، تاریخ‌پژوه، رابطه ها امام و معاویه و گفتگوهایی که فی مابین آن دو شکل گرفت، نشانه از آن دارااست که امام حسین(ع) از حیث سیاسی، مشروعیت قطعی معاویه را نپذیرفت و در قبال آن تسلیم نشد.[۱۵۲] از لحاظ او، یک کدام از مهمترین دلایل، طومار کامل امام به معاویه میباشد که در آن به جنایات معاویه در حق شیعه ها اشاره شد‌ه‌است.[۱۵۳] در عین اکنون از گزارش‌های تاریخی برمی‌آید که معاویه مانند خلفای سه‌گانه در ظواهر به حسین بن علی(ع) احترام می‌گذاشت و اورا گران قدر می‌شمرد[۱۵۴] و به کارگزارانش امر داده بود که متعرض فرزند پیامبر آفریدگار(ص) نشوند و از بی‌احترامی به او بپرهیزند.[۱۵۵]

جواب امام حسین به معاویه در دعوت به بیعت با یزید
یزید تامل و نظریه خویش را علامت داده میباشد؛ تو نیز برای وی به عبارتی را بخواه که خودش مراد: به جان هم پرت کردن سگ‌ها و پرواز دادن کبوترها و معاشرت با کنیزکان نوازنده و دیگر اشکال سرگرمی‌ها... [ای معاویه] از این شغل دست بردار! تورا چه بهره که آفریدگار را با توشه گناهی دیدار کنی، بیشتراز توشه گناهی که فعلا از این عموم به گردن داری!؟

ابن‌قتیبه، الامامة و السیاسة، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۲۰۹.

معاویه هنگام وصیت به فرزندش یزید نیز بر مقام حسین(ع) تأکید کرد و اورا دوستداشتنی‌ترین شخص نزد عموم دانست[۱۵۶] و پیشنهاد کرد در شکل غلبه بر حسین از وی درگذرد، به دلیل آنکه وی حقی تعالی داراست.[۱۵۷]

اعتراض به کشتن یاران امام علی(ع)
مبادرت معاویه در کشتن عده ای زیرا حجر بن عدی، عمرو بن حمق خزاعی و عبدالله بن یحیی حضرمی از مواقعی بود که اعتراض شدید امام حسین(ع) را در ادامه داشت.[۱۵۸] و بنابر گزارش منابع متفاوت، طومار‌ای به معاویه نوشت و کشتن یاران امام علی را محکوم کرد و خلال برشمردن بعضا از شغل های ناشایست معاویه، او‌را نکوهید و ذکر کرد: «اینجانب برای خویش و آئین خویش چیزی فراتر از جهاد با تو نمی‌دانم‏». به دنبال این طومار آمده میباشد: «اینجانب فتنه‌ای تبارک‌خیس از حکومت تو بر این امت سراغ ندارم».[۱۵۹]

همینطور نقل شد‌ه‌است که هنگامی معاویه در مسافرت حج[۱۶۰] با امام حسین(ع) رو در رو شد، به وی بیان کرد: «آیا شنیده‌ای ما چه بر رمز حُجر و اصحاب وی و شیعه ها پدرت آوردیم؟». امام فرمود: «چه کردید؟». معاویه اذعان کرد: «آنان‌را کشتیم، کفن کردیم، بر آن ها نماز خواندیم و دفن کردیم». حسین بن علی(ع) خاطرنشان کرد: «البته در صورتیکه ما یاران تو‌را بکشیم، خیر آنان را کفن میکنیم، خیر بر آنان نماز می خوانیم و خیر دفن‌شان می کنیم»‏.[۱۶۱]

اعتراض به ولایتعهدی یزید
معاویه در سال ۵۶ق مغایر موردها صلح‌طومار (درباره اینکه کسی را ولیعهد و جانشین خویش نکند) عموم را به بیعت با یزید تحت عنوان جانشین خویش فراخواند[۱۶۲] و بعضی از شخصیت‌ها مثلا امام حسین از بیعت پرهیز کردند. معاویه به مدینه رفت تا حیث بزرگان این شهر را برای ولایتعهدی یزید جلب نماید.[۱۶۳] امام حسین در مجلسی که معاویه و ابن‌عباس و برخی از درباریان و فامیل اموی حضور داشتند، معاویه را ملامت کرد و با اشاره به اخلاق یزید، معاویه را از کارایی برای جانشینی وی بر حذر داشت و علاوه بر تأکید بر منزلت و حق خویش، به ابطال عامل‌های معاویه برای جلب بیعت با یزید پرداخت.[۱۶۴]

فرازی از خطبه حسین(ع) در منا
در شرایطی که بر آزارها بردبار بودید و در خط مش خداوند، هزینه‌ها و مشقت‌ها را تحمل می‌کردید، کارها پروردگار به دست شما می‌زمین خورد... البته شما ستمگران را بر مقام خویش مسلط و کارها پروردگار را به آن‌ها تسلیم کردید.. خوف شما از مرگ و خوشایندتان از عالم، ستمگران را بر این عمل قوی تشکیل داد.

تحف العقول، ص۱۶۸.

همینطور در مجلس دیگری که عوام مردم در آن حضور داشتند، امام حسین در عکس العمل به سخنان معاویه درباره آمادگی یزید، خودش را به نظر شخصی و خانوادگی برای خلافت سزاوارتر دانست و یزید را شراب‌خوار و اهل هوا و هوس معرفی کرد.[۱۶۵]