رِبایِ قَرضی یا این که قَرضِ رَبَاو شرط کردن هر نوع زیاده و سود دنیوی یا این که غیرمادی ضمنا عقد قرض، به عایدی قرضدهنده یا این که فرد ثالث میباشد. ربای قرضی در مقابل ربای مُعاملی میباشد که در معاوضه و معامله متفحص می گردد. قرض ربوی، سه شرط (تفاهم نامه قرض، شرط به زیاده، هر نوع زیاده به عایدی قرضدهنده یا این که فرد ثالث) داراست و در صورتیکه یک یا این که یکسری شرط وجود نداشته باشد، پک پذیرایی ترحیم مشهد ربا وجود ندارد.
تمدید مهلت بدهی و دَیْن با شرط پرداخت پولی بیشتر از قرض (ربای اِمهالی و جاهلی) در برخی از مصادیق با قرض ربوی مشترک میباشد. از حیث دینی، شرط به زیاده در قرض یا این که تمدید مهلت پرداخت آن، ربا و حرام میباشد.
مضمونشناسی
ربای قرضی (قرض ربوی)، هر نوع زیادهای میباشد که درضمن عقد قرض، به عایدی قرضدهنده شرط گردد؛ یعنی کسی «جنسی» یا این که «مبلغی» را قرض دهد و «منفعتی» بیشتراز آنچه که قرض داده میباشد بگیرد. بهره، ما یحتاج وجود ندارد از محصول به عبارتی چیزی باشد که قرض داده گردیده است، بلکه دربرگیرنده هر چه که فایده تلقی می شود میباشد.[۱] بدین ترتیب زیاده و فایده در قرض ربوی، مشمول زیاده عینی (چیزی که وجود فرنگی داراست، مانند پول، ماشین و ساختمان، یا این که حیث خصوصیت و صفت خاصی برای شیء قرض داده گردیده) و حُمقداری (هر نوع شغل یا این که سرویس؛ مانند کارچاقکنی، اعمال فرمان واجب، امانت و سپرده پیش از تصاحب کردن وام) میباشد.[۲]
یکی از دیگر از مصادیق ربا، ربا در تمدید مهلت بدهی میباشد که در بعضا از مصادیق با قرض ربوی مشترک میباشد. ربا در تمدید مهلت بدهی و دِیْن (ربای اِمهالی)، هر نوع زیاده و فایده دنیوی یا این که غیر دنیوی میباشد که برای تمدید مهلت پرداخت آن بدهی شرط گردد؛ چه این بدهی از قرض باشد یا این که عقد و تفاهم نامه دیگری؛ مانند آن که کسی جنسی را نسیه بخرد و با وصال موعد پرداخت بهای آن، از فروشنده بخواهد در عوض ارتقاء بهای جنس، فرصت پرداخت آن را به تأخیر بیندازد.[۳]
تفاوت ربای قرضی و ربای مُعاملی
در منابع دینی ربا به دو نوع ربای معاملی و ربای قرضی تقسیم گردیدهاست.[۴]
اشتراک ربای معاملی و قرضی، در وجود منفعتی افزون بر اصل محصول میباشد و تفاوت مهم این دو درین میباشد که ربای معاملی، در معاوضه و معامله پژوهشگر میشود، ولی ربای قرضی فقط در عقد قرض یا این که تمدید مهلت پرداخت بدهی وجود داراست. همینطور وضعیت تحقق این دو گوناگون میباشد. ربای معاملی در معاوضه دو شیء و کالای همکالا میباشد که ترازو سنجش آنان «وزنکردن» (کالای موزون) یا این که «پیمانهکردن» باشد؛[۵] ولی در ربای قرضی، همفرآورده بودن یا این که نوع خاصی از متاع شرط تحقق ربا وجود ندارد.[۶]
حالت تحقق قرض ربوی
در قرض ربوی، برای تحقق ربا، سه شرط وجود داراست: ۱. قرض، ۲. شرط زیاده، ۳. هر نوع زیاده به عایدی قرضدهنده یا این که فرد ثالت (خیر قرضدهنده و خیر قرضگیرنده).
بدین ترتیب در صورتیکه یک یا این که چندین شرط وجود نداشته باشد، ربا وجود ندارد. مانند اینکه:
۱. عقد، قرض نباشد. برای مثالً ودیعت سرمایهگذاری امتیازی باشد و خزانه به وکالت از امانتگذار عملهای اقتصادی فقهی و رسمی اعمال دهد و ودیعهگذار بهمکان سهم سودش، از وام ها بانکی منفعتمند گردد؛[۷]
۲. در عقد قرض، شرط هیچ سیرتکامل زیادهای نباشد؛[۸]
۳. قرضگیرنده سوای شرط، اضافهای به قرضدهنده دهد؛[۹]
۴. قرضدهنده به آرزو زیاده خیر شرط زیاده، قرض دهد، چه زیادهای به وی داده گردد یا این که نشود؛[۱۰]
۵. شرط زیاده، عینی یا این که حکمی نباشد؛ شرطهایی مثل دریافت کردن وثیقه یا این که بررسی یا این که معرفی ضمانت کننده یا این که تسویه در برهه زمانی مشخص؛[۱۱]
۶. زیاده، به عایدی قرضگیرنده شرط گردد؛[۱۲]
۷. قرضدهنده بپذیرد که مبلغ یا این که کالای کمتری از مقدار قرض داده را پس بگیرد. مانند نیت نه وی در ایفا شغل اقتصادی شخصی یا این که عدم قابلیت مراقبت کالای فاسدشدنی.[۱۳]
همینطور قرض ربوی دربین بابا (خیر مامان) و فرزند (دختر یا این که پسر)، زن و شوهر (تا هنگامی زن و شوهر میباشند) و قرض ربوی دادن مسلمان به کافر حربی (خیر برعکس) حلال میباشد.[۱۴]
بیان دو نمونه
نمونه ۱ ـ قرض پول: در صورتیکه فردی پولی را به خزانه یا این که کمپانی یا این که شخصی قرض دهد تا به وی (قرضدهنده) به طور ماهانه منفعت دهد، این سودها، ربا و تصاحب کردن آن حرام میباشد. درین نمونه، در شرایطیکه آن فرد پول را با غرض سرمایهگذاری و طبق قراردادی غیر از قرض و با رعایت قانون ها فقهی، به خزانه یا این که کمپانی یا این که شخصی بسپارد، دراینحالت، عقد قرض نیست و بهره نتایج ربا وجود ندارد.
نمونه ۲ ـ قرض فرآورده: در حالتیکه فردی ابزار یا این که وسیلهای را به دیگری قرض دهد و شرط نماید که ضمن برگرداندن آن، پولی را نیز به وی پرداخت نماید، این قرض، ربوی میباشد. ولی چنانچه این عمل به طور عقد اجاره برقرار گردد و مبلغ پرداختی «اجارهقیمت» باشد، این معامله از شرایط ربای قرضی بیرون میباشد. همینطور در صورتیکه این معامله به طور قرض باشد ولی شرط زیاده نباشد، ربا پدید نمیآید.
رِبایِ قَرضی یا این که قَرضِ رَبَاو شرط کردن هر نوع زیاده و سود دنیوی یا این که غیرمادی ضمنا عقد قرض، به عایدی قرضدهنده یا این که فرد ثالث میباشد. ربای قرضی در مقابل ربای مُعاملی میباشد که در معاوضه و معامله متفحص می گردد. قرض ربوی، سه شرط (تفاهم نامه قرض، شرط به زیاده، هر نوع زیاده به عایدی قرضدهنده یا این که فرد ثالث) داراست و در صورتیکه یک یا این که یکسری شرط وجود نداشته باشد، پک پذیرایی ترحیم مشهد ربا وجود ندارد.
تمدید مهلت بدهی و دَیْن با شرط پرداخت پولی بیشتر از قرض (ربای اِمهالی و جاهلی) در برخی از مصادیق با قرض ربوی مشترک میباشد. از حیث دینی، شرط به زیاده در قرض یا این که تمدید مهلت پرداخت آن، ربا و حرام میباشد.
مضمونشناسی
ربای قرضی (قرض ربوی)، هر نوع زیادهای میباشد که درضمن عقد قرض، به عایدی قرضدهنده شرط گردد؛ یعنی کسی «جنسی» یا این که «مبلغی» را قرض دهد و «منفعتی» بیشتراز آنچه که قرض داده میباشد بگیرد. بهره، ما یحتاج وجود ندارد از محصول به عبارتی چیزی باشد که قرض داده گردیده است، بلکه دربرگیرنده هر چه که فایده تلقی می شود میباشد.[۱] بدین ترتیب زیاده و فایده در قرض ربوی، مشمول زیاده عینی (چیزی که وجود فرنگی داراست، مانند پول، ماشین و ساختمان، یا این که حیث خصوصیت و صفت خاصی برای شیء قرض داده گردیده) و حُمقداری (هر نوع شغل یا این که سرویس؛ مانند کارچاقکنی، اعمال فرمان واجب، امانت و سپرده پیش از تصاحب کردن وام) میباشد.[۲]
یکی از دیگر از مصادیق ربا، ربا در تمدید مهلت بدهی میباشد که در بعضا از مصادیق با قرض ربوی مشترک میباشد. ربا در تمدید مهلت بدهی و دِیْن (ربای اِمهالی)، هر نوع زیاده و فایده دنیوی یا این که غیر دنیوی میباشد که برای تمدید مهلت پرداخت آن بدهی شرط گردد؛ چه این بدهی از قرض باشد یا این که عقد و تفاهم نامه دیگری؛ مانند آن که کسی جنسی را نسیه بخرد و با وصال موعد پرداخت بهای آن، از فروشنده بخواهد در عوض ارتقاء بهای جنس، فرصت پرداخت آن را به تأخیر بیندازد.[۳]
تفاوت ربای قرضی و ربای مُعاملی
در منابع دینی ربا به دو نوع ربای معاملی و ربای قرضی تقسیم گردیدهاست.[۴]
اشتراک ربای معاملی و قرضی، در وجود منفعتی افزون بر اصل محصول میباشد و تفاوت مهم این دو درین میباشد که ربای معاملی، در معاوضه و معامله پژوهشگر میشود، ولی ربای قرضی فقط در عقد قرض یا این که تمدید مهلت پرداخت بدهی وجود داراست. همینطور وضعیت تحقق این دو گوناگون میباشد. ربای معاملی در معاوضه دو شیء و کالای همکالا میباشد که ترازو سنجش آنان «وزنکردن» (کالای موزون) یا این که «پیمانهکردن» باشد؛[۵] ولی در ربای قرضی، همفرآورده بودن یا این که نوع خاصی از متاع شرط تحقق ربا وجود ندارد.[۶]
حالت تحقق قرض ربوی
در قرض ربوی، برای تحقق ربا، سه شرط وجود داراست: ۱. قرض، ۲. شرط زیاده، ۳. هر نوع زیاده به عایدی قرضدهنده یا این که فرد ثالت (خیر قرضدهنده و خیر قرضگیرنده).
بدین ترتیب در صورتیکه یک یا این که چندین شرط وجود نداشته باشد، ربا وجود ندارد. مانند اینکه:
۱. عقد، قرض نباشد. برای مثالً ودیعت سرمایهگذاری امتیازی باشد و خزانه به وکالت از امانتگذار عملهای اقتصادی فقهی و رسمی اعمال دهد و ودیعهگذار بهمکان سهم سودش، از وام ها بانکی منفعتمند گردد؛[۷]
۲. در عقد قرض، شرط هیچ سیرتکامل زیادهای نباشد؛[۸]
۳. قرضگیرنده سوای شرط، اضافهای به قرضدهنده دهد؛[۹]
۴. قرضدهنده به آرزو زیاده خیر شرط زیاده، قرض دهد، چه زیادهای به وی داده گردد یا این که نشود؛[۱۰]
۵. شرط زیاده، عینی یا این که حکمی نباشد؛ شرطهایی مثل دریافت کردن وثیقه یا این که بررسی یا این که معرفی ضمانت کننده یا این که تسویه در برهه زمانی مشخص؛[۱۱]
۶. زیاده، به عایدی قرضگیرنده شرط گردد؛[۱۲]
۷. قرضدهنده بپذیرد که مبلغ یا این که کالای کمتری از مقدار قرض داده را پس بگیرد. مانند نیت نه وی در ایفا شغل اقتصادی شخصی یا این که عدم قابلیت مراقبت کالای فاسدشدنی.[۱۳]
همینطور قرض ربوی دربین بابا (خیر مامان) و فرزند (دختر یا این که پسر)، زن و شوهر (تا هنگامی زن و شوهر میباشند) و قرض ربوی دادن مسلمان به کافر حربی (خیر برعکس) حلال میباشد.[۱۴]
بیان دو نمونه
نمونه ۱ ـ قرض پول: در صورتیکه فردی پولی را به خزانه یا این که کمپانی یا این که شخصی قرض دهد تا به وی (قرضدهنده) به طور ماهانه منفعت دهد، این سودها، ربا و تصاحب کردن آن حرام میباشد. درین نمونه، در شرایطیکه آن فرد پول را با غرض سرمایهگذاری و طبق قراردادی غیر از قرض و با رعایت قانون ها فقهی، به خزانه یا این که کمپانی یا این که شخصی بسپارد، دراینحالت، عقد قرض نیست و بهره نتایج ربا وجود ندارد.
نمونه ۲ ـ قرض فرآورده: در حالتیکه فردی ابزار یا این که وسیلهای را به دیگری قرض دهد و شرط نماید که ضمن برگرداندن آن، پولی را نیز به وی پرداخت نماید، این قرض، ربوی میباشد. ولی چنانچه این عمل به طور عقد اجاره برقرار گردد و مبلغ پرداختی «اجارهقیمت» باشد، این معامله از شرایط ربای قرضی بیرون میباشد. همینطور در صورتیکه این معامله به طور قرض باشد ولی شرط زیاده نباشد، ربا پدید نمیآید.
چگونه بهترین پک پذیرایی برای مراسم ترحیم را انتخاب کنیم؟