???? ???? ???????

سید محسن طباطبائی حکیم
سید محسن طباطبائی حکیم (۱۳۰۶ـ۱۳۹۰ق)، مرجع تاسی شیعه‌ها در قرن ۱۴ هجری قمری، بومی نجف. وی بعداز درگذشت آیت‌الله بروجردی، از مراجع تبعیت معروف بود. سیدمحسن در راستای رویا رویی با کمونیسم در عراق، عضویت در حزب کمونیست را تحریم کرد و در راستای پیشرفت شغل‌های فقاهتی، جماعت العلماء را در نجف شالوده‌گذاری کرد. حکیم در جوانی و در جریان مبارزه جهانی اولیه، در حمایت از عثمانی، فرماندهی بخشی از عراقیان را بر ذمه داشت. وی تعدادی کتابخانه در یکسری سرزمین فرنگی تأسیس کرد. کتاب مستمسک العروة الوثقی مشهورترین تاثیر پک پذیرایی ترحیم مشهد فقاهتی اوست.

تنی چند از فرزندان سید محسن حکیم، به وسیله حکومت بعث عراق زندانی و کشته شدند. سید محمدباقر حکیم مشهورترین فرزند اوست که در سال ۱۳۸۲ش در انفجار بمب در نجف کشته شد.

معاش
سید محسن حکیم در ۱۳۰۶ق در نجف به دنیا آمد.[۱] پدرش، سید مهدی حکیم، از عالمان نجف بود.[۲] محسن، در شش سالگی پدرش را از دست بخشید.[۳] حکیم، ده پسر و چهار دختر داشت. یوسف، محمدرضا، محمدمهدی، کاظم، محمدباقر، عبدالهادی، عبدالصاحب، علاءالدین، عبدالعزیز، و محمدحسین، پسران وی می‌باشند.

سال‌های نهایی معاش سیدمحسن با حبس خانگی و سختگیری بر حوزه علمیه و شیعه ها عراق و مقاومت او یاور بود؛ بعداز کودتای حسن‌البکر، فشارهای حزب بعث بر حکیم بیشتر شد و حزب بعث کارایی میکرد وی تسلیم گردد.[۴] سید محسن حکیم در ۲۷ ربیع‌الاول، ۱۳۹۰ق[۵]، در ۸۴ سالگی، بر تاثیر بیماری در بغداد درگذشت. پیکر وی از بغداد تا کربلا و بعد از آن تا نجف تشییع شد و در مسجد هندی و در کنار کتابخانه‌اش، به خاک امانت شد.[۶]

تحصیلات
حکیم از هفت سالگی تلاوت قرآن و تلاوت و تایپ کردن، و از خیر سالگی علم آموزی علم ها فقهی را استارت کرد.[۷] درس‌های مقدماتی، مانند ادبیات عرب و منطق و بعضی متن ها اصول فقه (مانند مقررات و معالم) و بعضی متن‌ها فقه (مانند شرایع و لمعه) را نزد برادرش، سید محمود، و دروس مقاطع فراتر را نزد عده ای زیرا درست گو جواهری و درست گو بهبهانی خواند. [۸]

اساتید
حکیم در ۱۳۲۷ق، یادگرفتن دروس خوب حوزه (عصر بیرون) را شروع کرد و نزد محمدکاظم خراسانی، آقا ضیاء عراقی، روحانی علی جواهری، محمدحسین نائینی و ابوتراب خوانسانی، فقه و اصول و رجال را آموخت و به سکو اجتهاد رسید. در خلق و خوی، از سید محمدسعید حبوبی، باقر قاموسی، سید علی حکم کننده طباطبایی، ملا حسینقلی همدانی و روضه خوان علی قمی استفاده نمود.[۹]

شاگردان
حکیم از ۱۳۳۳ق، درس دادن عصر سطح حوزه و از ۱۳۳۷ق، درس دادن زمان بیرون فقه و اصول را استارت کرد و بیشتراز نیم قرن درس دادن کرد. شماری از شاگردان وی عبارتند از:

محمدتقی آل فقید از علمای لبنان (درگذشت ۱۳۷۸ش)
سید اسماعیل صدر فرزند سید حیدر
سید محمدحسین فضل و ادب الله
محمدتقی جعفری
سید محمدعلی حکم کننده طباطبائی
سید محمد سرور واعظ بهسودی
محمدآصف محسنی قندهاری[۱۰]
سید محمدتقی بحرالعلوم
سید محمد موسوی بجنوردی
سید علی حسینی سیستانی
سید جلال الدین آشتیانی
سید هاشم رسولی محلاتی
محمدمهدی شمس‌الدین
سید حسین مکی عاملی
سید محمدباقر صدر
ناصر مکارم شیرازی
حسین وحید خراسانی
محمدهادی معرفت
سید مصطفی خمینی
محمدجواد مغنیه
سید یوسف حکیم
سید اسدالله مدنی
سید حسن خرسان
سید محمدسعید حکیم
امام موسی صدر
نصرالله شبستری
محمدهادی امینی نجفی
احمد کافی[۱۱]
حسین حقیقت کاشانی
عباسعلی عمید زنجانی
اثر ها علمی
سید محسن حکیم بیش تر از چهل تاثیر از خویش به مکان نهاده که بعضی از آنان تألیف و بعضا گستردن یا این که لبه‌اند.

مستمسک العروة الوثقی، اولیه گستردن استدلالی بر عروة الوثقی.
حقائق الاصول، تفصیل بر کفایة الاصول.
نهج الفقاهة، گستردن و لبه بر کتاب المکاسب.
منهاج الناسکین، مناسک و احکام تفصیلی حج.
شرحی استدلالی بر تبصرة المتعلمین علامه حلی.
گستردن تشریح الافلاک روضه خوان بهایی در هیئت.
گستردن المختصر النافعِ پژوهشگر حلّی، اول تاثیر فقاهتی حکیم.
المسائل الدینیة.
رسالة فی ارث الزوجة.
منهاج الصالحین، رساله عملیه میباشد و مشمول فتاوای حکیم در ابواب مختلف فقه.[۱۲]

سید محسن طباطبائی حکیم
سید محسن طباطبائی حکیم (۱۳۰۶ـ۱۳۹۰ق)، مرجع تاسی شیعه‌ها در قرن ۱۴ هجری قمری، بومی نجف. وی بعداز درگذشت آیت‌الله بروجردی، از مراجع تبعیت معروف بود. سیدمحسن در راستای رویا رویی با کمونیسم در عراق، عضویت در حزب کمونیست را تحریم کرد و در راستای پیشرفت شغل‌های فقاهتی، جماعت العلماء را در نجف شالوده‌گذاری کرد. حکیم در جوانی و در جریان مبارزه جهانی اولیه، در حمایت از عثمانی، فرماندهی بخشی از عراقیان را بر ذمه داشت. وی تعدادی کتابخانه در یکسری سرزمین فرنگی تأسیس کرد. کتاب مستمسک العروة الوثقی مشهورترین تاثیر پک پذیرایی ترحیم مشهد فقاهتی اوست.

تنی چند از فرزندان سید محسن حکیم، به وسیله حکومت بعث عراق زندانی و کشته شدند. سید محمدباقر حکیم مشهورترین فرزند اوست که در سال ۱۳۸۲ش در انفجار بمب در نجف کشته شد.

معاش
سید محسن حکیم در ۱۳۰۶ق در نجف به دنیا آمد.[۱] پدرش، سید مهدی حکیم، از عالمان نجف بود.[۲] محسن، در شش سالگی پدرش را از دست بخشید.[۳] حکیم، ده پسر و چهار دختر داشت. یوسف، محمدرضا، محمدمهدی، کاظم، محمدباقر، عبدالهادی، عبدالصاحب، علاءالدین، عبدالعزیز، و محمدحسین، پسران وی می‌باشند.

سال‌های نهایی معاش سیدمحسن با حبس خانگی و سختگیری بر حوزه علمیه و شیعه ها عراق و مقاومت او یاور بود؛ بعداز کودتای حسن‌البکر، فشارهای حزب بعث بر حکیم بیشتر شد و حزب بعث کارایی میکرد وی تسلیم گردد.[۴] سید محسن حکیم در ۲۷ ربیع‌الاول، ۱۳۹۰ق[۵]، در ۸۴ سالگی، بر تاثیر بیماری در بغداد درگذشت. پیکر وی از بغداد تا کربلا و بعد از آن تا نجف تشییع شد و در مسجد هندی و در کنار کتابخانه‌اش، به خاک امانت شد.[۶]

تحصیلات
حکیم از هفت سالگی تلاوت قرآن و تلاوت و تایپ کردن، و از خیر سالگی علم آموزی علم ها فقهی را استارت کرد.[۷] درس‌های مقدماتی، مانند ادبیات عرب و منطق و بعضی متن ها اصول فقه (مانند مقررات و معالم) و بعضی متن‌ها فقه (مانند شرایع و لمعه) را نزد برادرش، سید محمود، و دروس مقاطع فراتر را نزد عده ای زیرا درست گو جواهری و درست گو بهبهانی خواند. [۸]

اساتید
حکیم در ۱۳۲۷ق، یادگرفتن دروس خوب حوزه (عصر بیرون) را شروع کرد و نزد محمدکاظم خراسانی، آقا ضیاء عراقی، روحانی علی جواهری، محمدحسین نائینی و ابوتراب خوانسانی، فقه و اصول و رجال را آموخت و به سکو اجتهاد رسید. در خلق و خوی، از سید محمدسعید حبوبی، باقر قاموسی، سید علی حکم کننده طباطبایی، ملا حسینقلی همدانی و روضه خوان علی قمی استفاده نمود.[۹]

شاگردان
حکیم از ۱۳۳۳ق، درس دادن عصر سطح حوزه و از ۱۳۳۷ق، درس دادن زمان بیرون فقه و اصول را استارت کرد و بیشتراز نیم قرن درس دادن کرد. شماری از شاگردان وی عبارتند از:

محمدتقی آل فقید از علمای لبنان (درگذشت ۱۳۷۸ش)
سید اسماعیل صدر فرزند سید حیدر
سید محمدحسین فضل و ادب الله
محمدتقی جعفری
سید محمدعلی حکم کننده طباطبائی
سید محمد سرور واعظ بهسودی
محمدآصف محسنی قندهاری[۱۰]
سید محمدتقی بحرالعلوم
سید محمد موسوی بجنوردی
سید علی حسینی سیستانی
سید جلال الدین آشتیانی
سید هاشم رسولی محلاتی
محمدمهدی شمس‌الدین
سید حسین مکی عاملی
سید محمدباقر صدر
ناصر مکارم شیرازی
حسین وحید خراسانی
محمدهادی معرفت
سید مصطفی خمینی
محمدجواد مغنیه
سید یوسف حکیم
سید اسدالله مدنی
سید حسن خرسان
سید محمدسعید حکیم
امام موسی صدر
نصرالله شبستری
محمدهادی امینی نجفی
احمد کافی[۱۱]
حسین حقیقت کاشانی
عباسعلی عمید زنجانی
اثر ها علمی
سید محسن حکیم بیش تر از چهل تاثیر از خویش به مکان نهاده که بعضی از آنان تألیف و بعضا گستردن یا این که لبه‌اند.

مستمسک العروة الوثقی، اولیه گستردن استدلالی بر عروة الوثقی.
حقائق الاصول، تفصیل بر کفایة الاصول.
نهج الفقاهة، گستردن و لبه بر کتاب المکاسب.
منهاج الناسکین، مناسک و احکام تفصیلی حج.
شرحی استدلالی بر تبصرة المتعلمین علامه حلی.
گستردن تشریح الافلاک روضه خوان بهایی در هیئت.
گستردن المختصر النافعِ پژوهشگر حلّی، اول تاثیر فقاهتی حکیم.
المسائل الدینیة.
رسالة فی ارث الزوجة.
منهاج الصالحین، رساله عملیه میباشد و مشمول فتاوای حکیم در ابواب مختلف فقه.[۱۲]