???? ???? ???????

انحصارگرایی در بقیه ادیان
مثال‌هایی از انحصارگرایی در سخنان رهروان بقیه ادیان ابراهیمی، یعنی یهودیت و مسیحیت،[۲۵] گزارش گردیده است:

انحصارگرایی در یهودیت
انحصارگرایی یهودی فرض می گیرد که تورات، صرفا حوزه واقعیت میباشد و یهودیت صرفا آئین وحیانی میباشد که تبعیت از آن، ضمانت‌کننده نجات و رستگاری میباشد.[۲۶] آن‌ها با اعتنا به برخی متن ها فقاهتی خویش، یهودیان را قبیله برگزیده و به یاد ماندنی پک پذیرایی ترحیم مشهد می دانند.[۲۷]

انحصارگرایی در مسیحیت
در مسیحیت نیز با استناد به متن‌ها مقدس خویش، بر دو خصوصیت حقانیت و نجات‌بخشی به‌واسطه تبعیت از آیین مسیحیت تأکید گردیده و بقیه سنت‌های شرعی از این دو موهبت محروم دانسته گردیده‌اند.[۲۸] کلیسای مسیحی از مجال نوشته‌های اول خویش اینگونه تبلیغ نموده است که عیسی مسیح صرفا منش وصال به پروردگار میباشد.[۲۹] برای مثال در رساله ایفا رسولان اورده شده «در هیچ‌کس غیر از وی نجات وجود ندارد، چون نام دیگری تحت افق به عموم عطا نشده که بدان نجات یابند.»[۳۰] در انجیل یوحنا نیز آمده میباشد: «راه و روش منم و معاش منم. هیچ‌کس نمی‌تواند به معبود رسد، مگر به‌وسیله اینجانب.»[۳۱] انحصارگرایی مسیحی همینطور با استناد به آموزه تَجَسُّد[یادداشت ۱] و فِدْیه[یادداشت ۲] بر این باورند که عیسی مسیح برای نجات بشریت به صلیب آویخته شد و نجات فقط در تقلید از او، قابلیت‌پذیر میباشد.[۳۲] مسیحیت کاتولیک، کلیه اشخاصی را که خارج از کلیسا باقی بمانند، از رستگاری محروم دانسته و آنها‌را وارد در حریق و عذاب ابدی میداند؛ مگر آن که قبل از به نقطه نهایی وصال معاش‌شان به کلیسا بپیوندند.[۳۳]

سازه به نقل از قرآن در آیه «وَ قَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَىٰ؛ و می‌گفتند: هیچ وقت کسی جز یهود و نصاری، درون در پردیس نمیشود.»[۳۴] و همینطور آیاتی مانند آیه ۱۸ سوره مائده و نشانه‌ها ۸۰ سوره بقره و ۱۳۵ سوره بقره، یهودی‌ها و نصرانی‌های بعدازظهر فرستاده اسلام(ص)، رستگاری و نجات را به آئین خودشان منحصر به فرد می‌دانستند که ولی قرآن مدعای آن‌ها‌را ابطال نموده است.[۳۵]

انحصارگرایی در ادیان غیر ابراهیمی
انحصارگرایی فقهی به ادیان ابراهیمی محصور نمیشود و در دو آئین هندو و بودا، از دیرین‌ترین نظام‌های شرعی دنیا، نیز اگرچه کمتر به آن گرایش دارا‌هستند، البته مثال‌هایی از انحصارگرایی را می‌اقتدار در آنان یافت.[۳۶] گفته میگردد رهروان این ادیان بر درستی مدعیات فقهی خویش سماجت می‌نمایند و براساس آموزه‌های مهم خویش، ادیان دیگر را کنار می گذارند.[۳۷]

جستارهای متعلق
کثرت‌گرایی فقاهتی
شمول‌گرایی فقهی
پانویس
پترسون و بقیه افراد، عقل و اطمینان فقهی، ۱۳۹۳ش، ص۴۰۲-۴۰۴؛ یوسفیان، حرف تازه، ۱۴۰۱ش، ص۲۸۱.
برای مثال نگاه فرمایید به هیک، فلسفه آیین، ۱۳۹۰ش، ص۲۴۳؛ پلانتینجا و بقیه افراد، جستارهایی در فلسفه آیین، ۱۳۸۰ش، ص۸۶-۸۷؛ یاندل و سایرافراد، فلسفه آیین، ۱۳۹۲ش، ص۳۳۴.
پترسون و سایر افراد، عقل و یقین فقاهتی، ۱۳۹۳ش، ص۴۰۲.
هیک، فلسفه آیین، ۱۳۹۰ش، ص۲۴۳؛ پلانتینجا و سایر افراد، جستارهایی در فلسفه آئین، ۱۳۸۰ش، ص۸۶-۸۷؛ یاندل و سایر افراد، فلسفه آیین، ۱۳۹۲ش، ص۳۳۴.
پترسون و سایر افراد، عقل و یقین فقاهتی، ۱۳۹۳ش، ص۴۰۲.
پترسون و دیگرافراد، عقل و یقین فقاهتی، ۱۳۹۳ش، ص۴۰۲.
پترسون و سایر افراد، عقل و باور شرعی، ۱۳۹۳ش، ص۴۰۴.
خسروپناه، صحبت نو با راه و روش اسلامی، ۱۳

انحصارگرایی در بقیه ادیان
مثال‌هایی از انحصارگرایی در سخنان رهروان بقیه ادیان ابراهیمی، یعنی یهودیت و مسیحیت،[۲۵] گزارش گردیده است:

انحصارگرایی در یهودیت
انحصارگرایی یهودی فرض می گیرد که تورات، صرفا حوزه واقعیت میباشد و یهودیت صرفا آئین وحیانی میباشد که تبعیت از آن، ضمانت‌کننده نجات و رستگاری میباشد.[۲۶] آن‌ها با اعتنا به برخی متن ها فقاهتی خویش، یهودیان را قبیله برگزیده و به یاد ماندنی پک پذیرایی ترحیم مشهد می دانند.[۲۷]

انحصارگرایی در مسیحیت
در مسیحیت نیز با استناد به متن‌ها مقدس خویش، بر دو خصوصیت حقانیت و نجات‌بخشی به‌واسطه تبعیت از آیین مسیحیت تأکید گردیده و بقیه سنت‌های شرعی از این دو موهبت محروم دانسته گردیده‌اند.[۲۸] کلیسای مسیحی از مجال نوشته‌های اول خویش اینگونه تبلیغ نموده است که عیسی مسیح صرفا منش وصال به پروردگار میباشد.[۲۹] برای مثال در رساله ایفا رسولان اورده شده «در هیچ‌کس غیر از وی نجات وجود ندارد، چون نام دیگری تحت افق به عموم عطا نشده که بدان نجات یابند.»[۳۰] در انجیل یوحنا نیز آمده میباشد: «راه و روش منم و معاش منم. هیچ‌کس نمی‌تواند به معبود رسد، مگر به‌وسیله اینجانب.»[۳۱] انحصارگرایی مسیحی همینطور با استناد به آموزه تَجَسُّد[یادداشت ۱] و فِدْیه[یادداشت ۲] بر این باورند که عیسی مسیح برای نجات بشریت به صلیب آویخته شد و نجات فقط در تقلید از او، قابلیت‌پذیر میباشد.[۳۲] مسیحیت کاتولیک، کلیه اشخاصی را که خارج از کلیسا باقی بمانند، از رستگاری محروم دانسته و آنها‌را وارد در حریق و عذاب ابدی میداند؛ مگر آن که قبل از به نقطه نهایی وصال معاش‌شان به کلیسا بپیوندند.[۳۳]

سازه به نقل از قرآن در آیه «وَ قَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَىٰ؛ و می‌گفتند: هیچ وقت کسی جز یهود و نصاری، درون در پردیس نمیشود.»[۳۴] و همینطور آیاتی مانند آیه ۱۸ سوره مائده و نشانه‌ها ۸۰ سوره بقره و ۱۳۵ سوره بقره، یهودی‌ها و نصرانی‌های بعدازظهر فرستاده اسلام(ص)، رستگاری و نجات را به آئین خودشان منحصر به فرد می‌دانستند که ولی قرآن مدعای آن‌ها‌را ابطال نموده است.[۳۵]

انحصارگرایی در ادیان غیر ابراهیمی
انحصارگرایی فقهی به ادیان ابراهیمی محصور نمیشود و در دو آئین هندو و بودا، از دیرین‌ترین نظام‌های شرعی دنیا، نیز اگرچه کمتر به آن گرایش دارا‌هستند، البته مثال‌هایی از انحصارگرایی را می‌اقتدار در آنان یافت.[۳۶] گفته میگردد رهروان این ادیان بر درستی مدعیات فقهی خویش سماجت می‌نمایند و براساس آموزه‌های مهم خویش، ادیان دیگر را کنار می گذارند.[۳۷]

جستارهای متعلق
کثرت‌گرایی فقاهتی
شمول‌گرایی فقهی
پانویس
پترسون و بقیه افراد، عقل و اطمینان فقهی، ۱۳۹۳ش، ص۴۰۲-۴۰۴؛ یوسفیان، حرف تازه، ۱۴۰۱ش، ص۲۸۱.
برای مثال نگاه فرمایید به هیک، فلسفه آیین، ۱۳۹۰ش، ص۲۴۳؛ پلانتینجا و بقیه افراد، جستارهایی در فلسفه آیین، ۱۳۸۰ش، ص۸۶-۸۷؛ یاندل و سایرافراد، فلسفه آیین، ۱۳۹۲ش، ص۳۳۴.
پترسون و سایر افراد، عقل و یقین فقاهتی، ۱۳۹۳ش، ص۴۰۲.
هیک، فلسفه آیین، ۱۳۹۰ش، ص۲۴۳؛ پلانتینجا و سایر افراد، جستارهایی در فلسفه آئین، ۱۳۸۰ش، ص۸۶-۸۷؛ یاندل و سایر افراد، فلسفه آیین، ۱۳۹۲ش، ص۳۳۴.
پترسون و سایر افراد، عقل و یقین فقاهتی، ۱۳۹۳ش، ص۴۰۲.
پترسون و دیگرافراد، عقل و یقین فقاهتی، ۱۳۹۳ش، ص۴۰۲.
پترسون و سایر افراد، عقل و باور شرعی، ۱۳۹۳ش، ص۴۰۴.
خسروپناه، صحبت نو با راه و روش اسلامی، ۱۳