متولی موقوفات امام علی(ع)
حسن مثنّی بر طبق وصیت امام علی(ع)[۱۴] ذمه دار و متولی صدقات و موقوفات امیرمؤمنان(ع) پک پذیرایی ترحیم مشهد در مدینه بود.[۱۵]
حجّاج بن یوسف ثقفی زمانی که والی مدینه بود، از حسن مثنّی خواست عمویش، قدمت بن علی، را در تولیت این صدقات با خویش سهم دار سازد، ولی وی به سبب ساز اینکه تولیت صدقات صرفا مختص فرزندان فاطمه(س) میباشد، از این شغل امتناع کرد و به شام نزد عبدالملک بن مروان، خلیفه اموی، رفت. خلیفه نیز حجّاج را از این فعالیت ممانعت کرد.[۱۶]
حسن مثنّی تولیت موقوفات علی(ع) را بعداز خویش به فرزندش، عبدالله، سپرد؛ ولی منصور عباسی، عبدالله را به زندان انداخت و تولیت موقوفات را خویش پذیرفت.[۱۷]
همیاری با عبدالرحمان بن محمد
زمانی که عبدالرحمان بن محمد بن اشعث کندی بر حجّاج بن یوسف شورید، قصد داشت خویش را خلیفه معرفی نماید، البته زیرا دستور خلافت صرفا برای شخصی قریشی آیتم تایید بود، با بزرگان علویان، یعنی امام سجاد(ع) و حسن مثنـّی برای تایید خلافت طومارنگاری کرد. امام سجاد(ع) تقاضای اورا رد کرد و حسن مثنّی نیز که احتمال میاعطا کرد شورشیان بیعت خویش را بشکنند، از اینعمل راز گشوده زد، ولی در ادامه سماجت آن ها به عهده گرفت و با وی با تیتر خلیفه بیعت شد. عالمان معروف عراقی زیرا عبدالرحمان بن ابی لیلی، شعبی، محمدبن سیرین و حسن بصری با وی، که به الرضا ملقب شد، بیعت کردند.[۱۸]
البته به گفته روحانی موثر، حسن مثنّی هیچ گاه ادعای امامت نکرده و کسی نیز به اسم وی اینگونه ادعایی ننموده میباشد.[۱۹]
زیدیان
در منابع زیدیه از حسن مثنـّی تحت عنوان یک کدام از ائمه زیدیه خاطر می شود.[۲۰]
شهید شدن
بعداز کشته شدن ابناشعث در سال ۸۵ قمری، حسن مثنـّی نیز متواری شد، عاقبت فرستادگان ولید بن عبدالملک اورا مسموم کردند و به قتل رساندند. لاشه اورا به مدینه منتقل کردند و در بقیع به خاک سپردند.[۲۱]
در درست بخاری روایتی بیان شده که مبتنی بر آن، فاطمه دختر امام حسین(ع) همسر حسن مثنیٰ بر مزار او حرمای میسازد.[۲۲]
جستارهای متعلق
اتفاق کربلا
پانویس
مصعب بن عبدالله، نسب قریش، ۱۹۵۳م، ص۴۶؛ ابن قتیبه، المعارف، ۱۹۶۰م، ص۱۱۲؛ طبری، تاریخ الامم، ج۵، ص۴۶۹.
ابن عنبه، عمدة الطالب، ص۹۸؛ قس ابن قتیبه، المعارف، ۱۹۶۰م، ص۱۱۲.
ابنعنبه، عمدة الطالب، ص۹۸.
رجوعکنید به مصعب بنعبداللّه، نسب قریش، ۱۹۵۳م، ص۵۱؛ حسنی، المصابیح، ص۳۷۹.
ابنجوزی، المنتظم، ج۷، ص۱۸۳.
موءثر، الارشاد، ص۳۶۶.
ابنفندق، لباب الانساب، ص۳۸۵.
حاکم طباطبایی، تحقیقی درباره اولی اربعین، ص۳۷۷.
ابنسعد، ج۵، ص۳۱۹؛ بلاذری، انسابالاشراف، ج۲، ص۴۰۳-۴۰۴؛ ابنعنبه، عمدة الطالب، ص۱۰۱.
مراجعهنمایید به ابوالفرج اصفهانی، ج۲۱، ص۸۵-۹۳.
رجوعکنید به مقتل، ص۳۷۹؛ قس طبری، تاریخ طبری، ج۵، ص۴۶۹.
موءثر، الارشاد، ج۲، ص۲۵؛ ابن طاووس، ص۶۳؛ تستری، قاموس الرجال، ۱۴۲۲ق، ج۱۱، ص۳۹.
ر.ک: ابنعساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۳، ص۶۱-۶۲.
ر.ک: مصعب بن عبدالله، نسب قریش، ۱۹۵۳م، ص۴۶؛ حسنی، ص۳۸۴
مصعب بن عبدالله، نسب قریش، ۱۹۵۳م، ص۴۶؛ بلاذری، انسابالاشراف، ج۲، ص۴۰۳؛ موثر، الارشاد، ج۲، ص۲۳.
مصعب بن عبدالله، نسب قریش، ۱۹۵۳م، ص۴۶ـ۴۷؛ حسنی، المصابیح، ص۳۸۴؛ ابنعساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۳، ص۶۵؛ ابنعنبه، عمدةالطالب، ص۹۹.
متولی موقوفات امام علی(ع)
حسن مثنّی بر طبق وصیت امام علی(ع)[۱۴] ذمه دار و متولی صدقات و موقوفات امیرمؤمنان(ع) پک پذیرایی ترحیم مشهد در مدینه بود.[۱۵]
حجّاج بن یوسف ثقفی زمانی که والی مدینه بود، از حسن مثنّی خواست عمویش، قدمت بن علی، را در تولیت این صدقات با خویش سهم دار سازد، ولی وی به سبب ساز اینکه تولیت صدقات صرفا مختص فرزندان فاطمه(س) میباشد، از این شغل امتناع کرد و به شام نزد عبدالملک بن مروان، خلیفه اموی، رفت. خلیفه نیز حجّاج را از این فعالیت ممانعت کرد.[۱۶]
حسن مثنّی تولیت موقوفات علی(ع) را بعداز خویش به فرزندش، عبدالله، سپرد؛ ولی منصور عباسی، عبدالله را به زندان انداخت و تولیت موقوفات را خویش پذیرفت.[۱۷]
همیاری با عبدالرحمان بن محمد
زمانی که عبدالرحمان بن محمد بن اشعث کندی بر حجّاج بن یوسف شورید، قصد داشت خویش را خلیفه معرفی نماید، البته زیرا دستور خلافت صرفا برای شخصی قریشی آیتم تایید بود، با بزرگان علویان، یعنی امام سجاد(ع) و حسن مثنـّی برای تایید خلافت طومارنگاری کرد. امام سجاد(ع) تقاضای اورا رد کرد و حسن مثنّی نیز که احتمال میاعطا کرد شورشیان بیعت خویش را بشکنند، از اینعمل راز گشوده زد، ولی در ادامه سماجت آن ها به عهده گرفت و با وی با تیتر خلیفه بیعت شد. عالمان معروف عراقی زیرا عبدالرحمان بن ابی لیلی، شعبی، محمدبن سیرین و حسن بصری با وی، که به الرضا ملقب شد، بیعت کردند.[۱۸]
البته به گفته روحانی موثر، حسن مثنّی هیچ گاه ادعای امامت نکرده و کسی نیز به اسم وی اینگونه ادعایی ننموده میباشد.[۱۹]
زیدیان
در منابع زیدیه از حسن مثنـّی تحت عنوان یک کدام از ائمه زیدیه خاطر می شود.[۲۰]
شهید شدن
بعداز کشته شدن ابناشعث در سال ۸۵ قمری، حسن مثنـّی نیز متواری شد، عاقبت فرستادگان ولید بن عبدالملک اورا مسموم کردند و به قتل رساندند. لاشه اورا به مدینه منتقل کردند و در بقیع به خاک سپردند.[۲۱]
در درست بخاری روایتی بیان شده که مبتنی بر آن، فاطمه دختر امام حسین(ع) همسر حسن مثنیٰ بر مزار او حرمای میسازد.[۲۲]
جستارهای متعلق
اتفاق کربلا
پانویس
مصعب بن عبدالله، نسب قریش، ۱۹۵۳م، ص۴۶؛ ابن قتیبه، المعارف، ۱۹۶۰م، ص۱۱۲؛ طبری، تاریخ الامم، ج۵، ص۴۶۹.
ابن عنبه، عمدة الطالب، ص۹۸؛ قس ابن قتیبه، المعارف، ۱۹۶۰م، ص۱۱۲.
ابنعنبه، عمدة الطالب، ص۹۸.
رجوعکنید به مصعب بنعبداللّه، نسب قریش، ۱۹۵۳م، ص۵۱؛ حسنی، المصابیح، ص۳۷۹.
ابنجوزی، المنتظم، ج۷، ص۱۸۳.
موءثر، الارشاد، ص۳۶۶.
ابنفندق، لباب الانساب، ص۳۸۵.
حاکم طباطبایی، تحقیقی درباره اولی اربعین، ص۳۷۷.
ابنسعد، ج۵، ص۳۱۹؛ بلاذری، انسابالاشراف، ج۲، ص۴۰۳-۴۰۴؛ ابنعنبه، عمدة الطالب، ص۱۰۱.
مراجعهنمایید به ابوالفرج اصفهانی، ج۲۱، ص۸۵-۹۳.
رجوعکنید به مقتل، ص۳۷۹؛ قس طبری، تاریخ طبری، ج۵، ص۴۶۹.
موءثر، الارشاد، ج۲، ص۲۵؛ ابن طاووس، ص۶۳؛ تستری، قاموس الرجال، ۱۴۲۲ق، ج۱۱، ص۳۹.
ر.ک: ابنعساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۳، ص۶۱-۶۲.
ر.ک: مصعب بن عبدالله، نسب قریش، ۱۹۵۳م، ص۴۶؛ حسنی، ص۳۸۴
مصعب بن عبدالله، نسب قریش، ۱۹۵۳م، ص۴۶؛ بلاذری، انسابالاشراف، ج۲، ص۴۰۳؛ موثر، الارشاد، ج۲، ص۲۳.
مصعب بن عبدالله، نسب قریش، ۱۹۵۳م، ص۴۶ـ۴۷؛ حسنی، المصابیح، ص۳۸۴؛ ابنعساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۳، ص۶۵؛ ابنعنبه، عمدةالطالب، ص۹۹.
چگونه بهترین پک پذیرایی برای مراسم ترحیم را انتخاب کنیم؟