???? ???? ???????

منابع مسکویه در تایپ کردن تجربه الأمم
مسکویه نخست پیشگفتار‌اش گوید که او تاریخ مردمان و زندگینامه‌ها و خبر ها شهرها و طومار‌های تاریخ را خوانده میباشد. این خویش نماد تعدد منابعی میباشد که او در تایپ کردن تاریخش از آن منفعت جسته میباشد. مسکویه در مرتبه ابتدا، بر طبری، و بعد بر منابع دیگری که از برکت کتابخانه‌های والا آل بویه در مشت داشته، بر هر مورد بر حسب زمان‌های تاریخی توکل نموده است. شناختن ظریف این منابع نیازمند آن میباشد که منابع تمامی گزارش‌های مسند و مرسل او‌را گشوده شناسیم، که اولیه شرط آن، خارج داخل شدن عصر بدون نقص متن تجربه الامم میباشد. منابع مسکویه به اجمال پک پذیرایی ترحیم مشهد اینهاست:

تاریخ طبری
گنجینه‌های گرانقدر و گران‌بهای آل بویه. مسکویه در تجربیات الامم حتی نسبت به زمان‌ای که برابر طبری میباشد به‌ویژه در زمانه قبل از اسلام، متن‌های بی‌نظیر و پرارزشی را می آورد که در اثرها مورخانی زیرا طبری، ابن اثیر، ابن خلدون و سایرافراد چشم نمی شود. مسکویه به برهه زمانی هفت سال خازن کتابخانه ابن العمید وزیر بویهی بود.[۷]
کتاب اثبات بن سنان
مشاهدات خود
ورژن‌های خطی متن عربی تجربیات الامم
از ورژن‌های خطی تجربیات الامم جز دو ورژن که از نظر معدودّیت بی نقص میباشد، و نیز یک سری پاره ورژن، در مشت وجود ندارد:

ورژن ایاصوفیا[۸] این ورژن از نگاه کمیت بدون نقص میباشد و کلیه قسمت‌های ششگانه تجربه الامم را (سوای محاسبه زیر) در برمی‌گیرد. به خط محمد بن علی بن محمد ابو طاهر بلخی میباشد. نگارش نصیب ابتدا در ربیع الاول سال پانصد و پنج (۵۰۵)ق و قسمت آخری آن یعنی قسمت ششم در ربیع الاول سال پانصد و شش (۵۰۶)ق یعنی در دوران یک‌سال نقطه پايان به عهده گرفت.
ورژن بدون نقص مَلِک. ورژن‌ای میباشد بدون نقص، خوش خط البته لبریز خطا میباشد. در یک جلد رحلی بلندمرتبه و در ۱۰۱۴ ورقه. اسم کاتب محمود طباطبایی اردستانی میباشد. تاریخ استنساخ ۱۲۹۴ قمری.
ورژن ناقص ملک. تعداد برگ ۲۳۱ (۴۶۲ ص) جدا وزیری، اسم کاتب محمد بن داود حسینی مشهدی. تاریخ استنساخ ۱۳۰۷ قمری. این ورژن حادثه ها سال ۱۰۱ تا ۲۵۶ق را در برمی‌گیرد. ظاهرا مجلد میانی زمان سه جلدی تجربیات الامم میباشد که مجلد نخستین و سوم آن مفقود میباشد.
ورژن ناقص آستان قدس. ۲۵۷ برگ، ۵۱۴ کاغذ (عده سه قسمت)-استارت و نقطه نهایی آن موازی با ورژن ناقص ملک میباشد. تاریخ نگارش ۱۲۹۷. این ورژن نیز مجلد میانی عصر سه جلدی تجربه الامم میباشد.
ورژن پاریس. ورژن‌ای میباشد ناقص مشمول حادثه ها ۲۴۹ تا ۳۱۵ق.
بادلیان. این ورژن نیز ناقص میباشد و صرفا رویدادها ۳۴۰ تا ۳۶۵ق را در برمی‌گیرد.
آمستردام. (۱۰۷,gnoJed.taC) مشمول رویدادها سال‌های ۱۹۶ تا ۲۵۱ق.
اسکو، ورژن‌ای میباشد ناقص دربرگیرنده حادثه ها سال ۳۶ تا ۶۷ق.[۹]
قسمت‌بندی کتاب
نصیب‌بندی کتاب بر پایه ی ورژن ایاصوفیا این چنین میباشد:

نصیب در آغاز: رخدادهای تاریخی از زمان پیشدادیان تا سال ۳۷ق
قسمت دوم: حادثه ها سال ۳۸ تا سال ۱۰۳ق.
نصیب سوم: رخدادهای سال ۱۰۴ تا ۱۹۱ق.
قسمت چهارم: رخدادهای سال ۱۹۱ تا ۲۳۳ق.
نصیب پنجم: رویدادها سال ۲۳۴ تا ۳۲۶ ق.
نصیب ششم: رخدادهای سال ۳۲۶ تا ۳۶۹ ق.
اولیه مقاله کتاب بعداز پیشگفتار معرفی سلسله پادشان موسوم به فیشداذیّه میباشد که نختسین آن ها اوشهنج میباشد که به عربی می گردد اولیه سیرة العدل یعنی اول منش عدل. بعد از ظهر وی ۲۰۰ سال بعد از گردباد نوح بوده و کیومرث جدّ اوست. اوشهنج به حکومت و اپ‌های کشور سامان داد. وی اولیه کسی میباشد که درختان را جدا کرد و منزل ایجاد کرد و معادن را حصول کرد و دو شهر بابل و سوس را نهاد بنیان. وی سیاستمداری آیتم ثنا عموم بود و فاسدان و روسپیان را از شهرها به کویر‌ها و کوهستان‌ها و جزیره‌ها تبعید کرد. [۱۰]
نقطه پایان نصیب کتاب مرتبط با حادثه ها سال ۳۹۳هجری قمری میباشد. در همین سال همسایه کرخه، باب الطاق، بصره و باب الشعیر از سوگواری در روز عاشورا ممانعت شدند.[۱۱]

منابع مسکویه در تایپ کردن تجربه الأمم
مسکویه نخست پیشگفتار‌اش گوید که او تاریخ مردمان و زندگینامه‌ها و خبر ها شهرها و طومار‌های تاریخ را خوانده میباشد. این خویش نماد تعدد منابعی میباشد که او در تایپ کردن تاریخش از آن منفعت جسته میباشد. مسکویه در مرتبه ابتدا، بر طبری، و بعد بر منابع دیگری که از برکت کتابخانه‌های والا آل بویه در مشت داشته، بر هر مورد بر حسب زمان‌های تاریخی توکل نموده است. شناختن ظریف این منابع نیازمند آن میباشد که منابع تمامی گزارش‌های مسند و مرسل او‌را گشوده شناسیم، که اولیه شرط آن، خارج داخل شدن عصر بدون نقص متن تجربه الامم میباشد. منابع مسکویه به اجمال پک پذیرایی ترحیم مشهد اینهاست:

تاریخ طبری
گنجینه‌های گرانقدر و گران‌بهای آل بویه. مسکویه در تجربیات الامم حتی نسبت به زمان‌ای که برابر طبری میباشد به‌ویژه در زمانه قبل از اسلام، متن‌های بی‌نظیر و پرارزشی را می آورد که در اثرها مورخانی زیرا طبری، ابن اثیر، ابن خلدون و سایرافراد چشم نمی شود. مسکویه به برهه زمانی هفت سال خازن کتابخانه ابن العمید وزیر بویهی بود.[۷]
کتاب اثبات بن سنان
مشاهدات خود
ورژن‌های خطی متن عربی تجربیات الامم
از ورژن‌های خطی تجربیات الامم جز دو ورژن که از نظر معدودّیت بی نقص میباشد، و نیز یک سری پاره ورژن، در مشت وجود ندارد:

ورژن ایاصوفیا[۸] این ورژن از نگاه کمیت بدون نقص میباشد و کلیه قسمت‌های ششگانه تجربه الامم را (سوای محاسبه زیر) در برمی‌گیرد. به خط محمد بن علی بن محمد ابو طاهر بلخی میباشد. نگارش نصیب ابتدا در ربیع الاول سال پانصد و پنج (۵۰۵)ق و قسمت آخری آن یعنی قسمت ششم در ربیع الاول سال پانصد و شش (۵۰۶)ق یعنی در دوران یک‌سال نقطه پايان به عهده گرفت.
ورژن بدون نقص مَلِک. ورژن‌ای میباشد بدون نقص، خوش خط البته لبریز خطا میباشد. در یک جلد رحلی بلندمرتبه و در ۱۰۱۴ ورقه. اسم کاتب محمود طباطبایی اردستانی میباشد. تاریخ استنساخ ۱۲۹۴ قمری.
ورژن ناقص ملک. تعداد برگ ۲۳۱ (۴۶۲ ص) جدا وزیری، اسم کاتب محمد بن داود حسینی مشهدی. تاریخ استنساخ ۱۳۰۷ قمری. این ورژن حادثه ها سال ۱۰۱ تا ۲۵۶ق را در برمی‌گیرد. ظاهرا مجلد میانی زمان سه جلدی تجربیات الامم میباشد که مجلد نخستین و سوم آن مفقود میباشد.
ورژن ناقص آستان قدس. ۲۵۷ برگ، ۵۱۴ کاغذ (عده سه قسمت)-استارت و نقطه نهایی آن موازی با ورژن ناقص ملک میباشد. تاریخ نگارش ۱۲۹۷. این ورژن نیز مجلد میانی عصر سه جلدی تجربه الامم میباشد.
ورژن پاریس. ورژن‌ای میباشد ناقص مشمول حادثه ها ۲۴۹ تا ۳۱۵ق.
بادلیان. این ورژن نیز ناقص میباشد و صرفا رویدادها ۳۴۰ تا ۳۶۵ق را در برمی‌گیرد.
آمستردام. (۱۰۷,gnoJed.taC) مشمول رویدادها سال‌های ۱۹۶ تا ۲۵۱ق.
اسکو، ورژن‌ای میباشد ناقص دربرگیرنده حادثه ها سال ۳۶ تا ۶۷ق.[۹]
قسمت‌بندی کتاب
نصیب‌بندی کتاب بر پایه ی ورژن ایاصوفیا این چنین میباشد:

نصیب در آغاز: رخدادهای تاریخی از زمان پیشدادیان تا سال ۳۷ق
قسمت دوم: حادثه ها سال ۳۸ تا سال ۱۰۳ق.
نصیب سوم: رخدادهای سال ۱۰۴ تا ۱۹۱ق.
قسمت چهارم: رخدادهای سال ۱۹۱ تا ۲۳۳ق.
نصیب پنجم: رویدادها سال ۲۳۴ تا ۳۲۶ ق.
نصیب ششم: رخدادهای سال ۳۲۶ تا ۳۶۹ ق.
اولیه مقاله کتاب بعداز پیشگفتار معرفی سلسله پادشان موسوم به فیشداذیّه میباشد که نختسین آن ها اوشهنج میباشد که به عربی می گردد اولیه سیرة العدل یعنی اول منش عدل. بعد از ظهر وی ۲۰۰ سال بعد از گردباد نوح بوده و کیومرث جدّ اوست. اوشهنج به حکومت و اپ‌های کشور سامان داد. وی اولیه کسی میباشد که درختان را جدا کرد و منزل ایجاد کرد و معادن را حصول کرد و دو شهر بابل و سوس را نهاد بنیان. وی سیاستمداری آیتم ثنا عموم بود و فاسدان و روسپیان را از شهرها به کویر‌ها و کوهستان‌ها و جزیره‌ها تبعید کرد. [۱۰]
نقطه پایان نصیب کتاب مرتبط با حادثه ها سال ۳۹۳هجری قمری میباشد. در همین سال همسایه کرخه، باب الطاق، بصره و باب الشعیر از سوگواری در روز عاشورا ممانعت شدند.[۱۱]