???? ???? ???????

مسجد جمکران
(اسم‌های دیگر: مسجد صاحب و مالک‌الزمان، قدمگاه، حسن بن مثله) یکی مشهورترین و مهمترین مساجد شیعه ها و منسوب به حجت بن الحسن امام دوازدهم شیعه ها دوازده امامی میباشد که در محدوده محلهٔ جمکران شهر قم واقع شده است. این مسجد، به خیال قرارداشتن در‌این محله، به مسجد جمکران آوازه یافته‌میباشد و به سبب ساز انتساب به حجت بن الحسن، مسجد صاحب و مالک‌الزمان هم نامیده می‌گردد، در قبل به مسجد قدمگاه نیز پر اسم و رسم بوده‌میباشد. به گفته دانشنامه عالم اسلام جمکران در پیشین روستای مهمی بوده و اسم آن در کتاب تاریخ قم بارها تکرار شده است.[۱] این مسجد سوابق‌ای بیش تر از ۱۰۰۰ سال داراست و در سده اخیر به‌دنبال دقت شماری از علمای شیعه، به یک کدام از زیارتگاه‌های اساسی کشور ایران تبدیل گردیده، و آداب و رسوم و باورهای خاصی پیرامون آن صورت پک پذیرایی ترحیم مشهد گرفته‌میباشد.[۲]
این مسجد دارنده ساختمان اداری، هیئت امنا، دایره انتظامات، محل کار تصویب کرامات، انتشارات کتاب جمکران، واحد پژوهش ها، واحد موعظه و کتابخانه تخصصی میباشد.[۳]
تاریخچه
اسم
این مسجد، به خیال قربت به جمکران، به مسجد جمکران آوازه یافته‌میباشد و به جهت انتساب به حجت بن الحسن، مسجد مالک‌الزمان هم نامیده میگردد، در پیشین به مسجد قدمگاه نیز دارای شهرت بوده‌میباشد.[۴]
پیشینه
بدور نمایی از مسجد جمکران در شب
به نقل از تاریخ قم، او‌لین مسجدی که در قم، قبل از هجرت اشعریان از کوفه بدین شهر در اوایل قرن دوم، سازه شوید، مسجد قریه جمکران بود که خَطّاب اسدی آن را نهاد بنیان و در آن به تنهایی نماز می‌گزارد. مدرسی طباطبایی احتمال داده‌میباشد که مسجد جمکران فعلی به عبارتی مسجد خطّاب اسدی باشد که بعد از فرار ساکنان غاضریه از بستگان بنی اسد به جمکران، به هنگام قیام مختار در کوفه، توسعه و گسترش بیشتری یافت. البته عهدوپیمان معروف دربارهٔ ایجاد کرد مسجد کنونی جمکران به داستانی بر میگردد که میرزا حسین نوری نقل کرده‌میباشد. مبنی بر این حکایت، حسن بن مثله جمکرانی به‌دنبال رؤیایی که می‌بیند، در سه شنبه ۱۷ رمضان ۳۷۳ هجری قمری[۵] به سرویس حجت بن الحسن می رسد و در آن گرد هم آیی فرمانِ تشکیل داد مسجد در مکانی که برگزیده و در آن علامت‌هایی قرار داده گردیده، نماز خاص آن مسجد و قربانی کردن یک بز و انفاق آن بر عموم به وی ابلاغ می گردد، بعد از آن سیدابوالحسن، از درآمد زمین سابق الذکر، که در مشت حسن بن مسلم بوده، به اضافه وجوه نتایج از زمین ها رَهَقِ منطقه اَردَهالِ کاشان، مسجد را، با سقفی از چوب، تاسیس می‌نماید. پژوهشگران تعدادی اِشکال بر این حکایت وارد کرده‌اند، که از آن گزاره میباشد: وفات روضه خوان صدوق پیش از وقوع این واقعه؛ تألیف کتاب تاریخ قم در ۳۷۸ و عدم وجود ورژن‌ای از اصل عربی آن و بیان نشدن این حکایت در ورژن فارسی آن؛ و ثابت‌نشدن صحت انتساب کتاب مونس الحزین فی معرفة الحق و الیقین به روحانی‌صدوق. برخی نیز به‌این اِشکالها جواب داده‌اند.[۶] در عین هم اکنون، در دهه‌های اخیر اکثری از مراجع تبعیت و علما برای این مسجد احترام و قداست ویژه قائل گردیده و برای عبادت در آنجا حضور یافته و عبادت در آنجا را به دیگرافراد نیز سفارش کرده‌اند.[۷][۸] نجم الدین طبسی به گزارش ناصر مکارم شیرازی میگوید که مسجد مقدس جمکران دارنده مدرک قطعی میباشد و به امر حجت بن الحسن تأسیس گردیده و اذن نمی‌دهیم که کسی با شبهه ها سندیت مسجد را تحت سؤال برنده شود.[۹]
دربارهٔ این مسجد در هیچ‌یک از منابع تاریخی سخنی وجود ندارد و صرفا منشی قمی، علاوه بر اتفاق ها سال ۹۸۶، در گستردن‌درحال حاضر میرغیاث‌الدین محمد میرمیران نوشته‌میباشد که وی به هنگام توقف در قریه لَنجَرودِ قم، گاهی در مَقامِ با احترام حجت بن الحسن در جمکران اعتکاف می کرد، که به گفته فقیهی غرض از آن جایگاه، مسجد جمکران میباشد. اگاهی دیگر، مأخود از کتیبه تاریخی مسجد، شامل شعری با مادّه تاریخ ۱۱۶۷، میباشد که به تعمیر مسجد در آن سال اشاره دارااست. ظاهراً در به عبارتی مجال راهی درشکه‌رو برای مسجد تاسیس شوید.[۱۰]
مراسم شب قدر رمضان ۱۳۹۶
در اواخر زمان قاجار و اوایل عصر پهلوی، ساختمان مسجد سابق و نصفه‌ویران بود. رونق مسجد جمکران در روزگار اخیر به جهت همت محمد تقی بافقی میباشد. پیش از وی صرفا برخی از اشخاص مطّلع برای شب‌زنده‌داری به مسجد جمکران می‌رفتند. بافقی هر شب چهارشنبه، به یار و همدم گروهی از طلاب، پیاده به مسجد می رفت و نماز مغرب و عشاء را در آنجا اقامه میکرد و تا اذان صبح در آنجا به عبادت می‌پرداخت و به این‌ترتیب، اعتنا عموم را بدین مسجد جلب کرد.[۱۱]
بعد از تشکیل اولیه هیئت امنای مسجد در ۱۳۹۴ ه‍. ش، پایین پژوهش سازمان اوقاف، اعتنا بیشتری به‌این مسجد شد. بعد از برد انقلاب اسلامی، شورای رئیس حوزه علمیه قم اعضای هیئت اعضای هیئت امنا را معرفی کرد و اداره موقوفات نیز رسیدگی بر کارها مسجد را برعهده گرفت. این مسجد دارنده ساختمان اداری، هیئت امنا، دایره انتظامات، محل کار تصویب کرامات، واحد انتشارات و پژوهش ها، واحد موعظه و کتابخانه تخصصی میباشد و هر ساله حدود پانزده میلیون زائر دارااست.[۱۲]
بخش اعظمی از شیعه‌ها شب چهارشنبه و شب نصفه شعبان - به دنیا آمدن حجت بن الحسن - بدین مسجد میروند و جاری ساختن آن را بجا میاورند. ایفا آن دو رکعت نماز تحیت مسجد میباشد و دو رکعت نماز که به نماز امام فرصت پر اسم و رسم میباشد به نحوه‌ای خاص به‌مکان آورده می‌شو
(اسم‌های دیگر: مسجد صاحب و مالک‌الزمان، قدمگاه، حسن بن مثله) یکی مشهورترین و مهمترین مساجد شیعه‌ها و منسوب به حجت بن الحسن امام دوازدهم شیعه‌ها دوازده امامی میباشد که در محدوده محلهٔ جمکران شهر قم واقع شده است. این مسجد، به خیال و خاطر قرارداشتن درین محله، به مسجد جمکران آوازه یافته‌میباشد و به منجر انتساب به حجت بن الحسن، مسجد صاحب و مالک‌الزمان هم نامیده می‌گردد، در پیشین به مسجد قدمگاه نیز دارای اسم و رسم بوده‌میباشد. به گفته دانشنامه عالم اسلام جمکران در قبل روستای مهمی بوده و اسم آن در کتاب تاریخ قم بارها تکرار شده است.[۱] این مسجد سوابق‌ای بیش تر از ۱۰۰۰ سال داراست و در سده اخیر در‌پی اعتنا شماری از علمای شیعه، به یک کدام از زیارتگاه‌های اساسی کشور‌ایران تبدیل گردیده، و آداب و رسوم و باورهای خاصی پیرامون آن صورت گرفته‌میباشد.[۲]
این مسجد دارنده ساختمان اداری، هیئت امنا، دایره انتظامات، دفتر کار تصویب کرامات، انتشارات کتاب جمکران، واحد پژوهش ها، واحد پند و کتابخانه تخصصی میباشد.[۳]
تاریخچه
اسم
این مسجد، به خیال قربت به جمکران، به مسجد جمکران آوازه یافته‌میباشد و به جهت انتساب به حجت بن الحسن، مسجد صاحب و مالک‌الزمان هم نامیده میشود، در پیشین به مسجد قدمگاه نیز پر اسم و رسم بوده‌میباشد.[۴]
پیشینه
به دور نمایی از مسجد جمکران در شب
به نقل از تاریخ قم، او‌لین مسجدی که در قم، قبل از مسافرت اشعریان از کوفه بدین شهر در اوایل قرن دوم، سازه شوید، مسجد قریه جمکران بود که خَطّاب اسدی آن را نهاد بنیان و در آن به تنهایی نماز می‌گزارد. مدرسی طباطبایی احتمال داده‌میباشد که مسجد جمکران فعلی به عبارتی مسجد خطّاب اسدی باشد که بعداز فراروگریز ساکنان غاضریه از خویشاوندان بنی اسد به جمکران، به هنگام قیام مختار در کوفه، توسعه و گسترش بیشتری یافت. ولی قسم معروف دربارهٔ تشکیل داد مسجد کنونی جمکران به داستانی بر می شود که میرزا حسین نوری نقل کرده‌میباشد. مبنی بر این حکایت، حسن بن مثله جمکرانی پیرو رؤیایی که می‌بیند، در سه شنبه ۱۷ رمضان ۳۷۳ هجری قمری[۵] به سرویس حجت بن الحسن می رسد و در آن گردهمایی فرمانِ ایجاد کرد مسجد در مکانی که برگزیده و در آن آرم‌هایی قرار داده گردیده، نماز خاص آن مسجد و قربانی کردن یک بز و انفاق آن بر عموم به وی ابلاغ می شود، بعد از آن سیدابوالحسن، از درآمد زمین سابق الذکر، که در دست حسن بن مسلم بوده، به اضافه وجوه نتیجه ها از زمین ها رَهَقِ حیطه اَردَهالِ کاشان، مسجد را، با سقفی از چوب، تاسیس می‌نماید. دانشمندان چندین اِشکال بر این حکایت وارد کرده‌اند، که از آن پاراگراف میباشد: وفات روحانی صدوق پیش از وقوع این رخداد؛ تألیف کتاب تاریخ قم در ۳۷۸ و خلا ورژن‌ای از اصل عربی آن و بیان نشدن این حکایت در ورژن فارسی آن؛ و ثابت‌نشدن صدق انتساب کتاب مونس الحزین فی معرفة الحق و الیقین به روحانی‌صدوق. برخی نیز به‌این اِشکالها جواب داده‌اند.[۶] در عین حالا، در دهه‌های اخیر بخش اعظمی از مراجع پیروی و علما برای این مسجد احترام و قداست ویژه قائل گردیده و برای عبادت در آنجا حضور یافته و عبادت در آنجا را به بقیه افراد نیز سفارش کرده‌اند.[۷][۸] نجم الدین طبسی به گزارش ناصر مکارم شیرازی می گوید که مسجد مقدس جمکران دارنده گواهی قطعی میباشد و به فرمان حجت بن الحسن تأسیس گردیده و اذن نمی‌دهیم که کسی با شک ها سندیت مسجد را تحت سؤال غالب شود.[۹]
دربارهٔ این مسجد در هیچ‌یک از منابع تاریخی سخنی وجود ندارد و صرفا منشی قمی، خلال اتفاق ها سال ۹۸۶، در گستردن‌اکنون میرغیاث‌الدین محمد میرمیران نوشته‌میباشد که وی به هنگام توقف در قریه لَنجَرودِ قم، گاهی در مَقامِ با احترام حجت بن الحسن در جمکران اعتکاف می کرد، که به گفته فقیهی هدف از آن رده، مسجد جمکران میباشد. اگاهی دیگر، مأخود از کتیبه تاریخی مسجد، دربرگیرنده شعری با مادّه تاریخ ۱۱۶۷، میباشد که به تعمیر مسجد در آن سال اشاره داراست. ظاهراً در به عبارتی فرصت راهی درشکه‌رو برای مسجد تاسیس شوید.[۱۰]
مراسم شب قدر رمضان ۱۳۹۶
در اواخر عصر قاجار و اوایل زمان پهلوی، ساختمان مسجد سابق و نصفه‌ویران بود. رونق مسجد جمکران در زمان اخیر به جهت همت محمد تقی بافقی میباشد. پیش از وی صرفا بعضا از اشخاص مطّلع برای شب‌زنده‌داری به مسجد جمکران می‌رفتند. بافقی هر شب چهارشنبه، به یار گروهی از طلاب، پیاده به مسجد می رفت و نماز مغرب و عشاء را در آنجا اقامه میکرد و تا اذان صبح در آنجا به عبادت می‌پرداخت و به‌این‌ترتیب، اعتنا عموم را به‌این مسجد جلب کرد.[۱۱]
بعداز تشکیل اولیه هیئت امنای مسجد در ۱۳۹۴ ه‍. ش، ذیل تحقیق سازمان اوقاف، دقت بیشتری بدین مسجد شد. بعداز برد انقلاب اسلامی، شورای رئیس حوزه علمیه قم اعضای هیئت اعضای هیئت امنا را معرفی کرد و اداره وقف نیز بررسی بر کارها مسجد را برعهده گرفت. این مسجد دارنده ساختمان اداری، هیئت امنا، دایره انتظامات، دفتر کار تصویب کرامات، واحد انتشارات و پژوهش ها، واحد راهنمایی و کتابخانه تخصصی میباشد و هر ساله حدود پانزده میلیون زائر داراست.[۱۲]
بخش اعظمی از شیعه‌ها شب چهارشنبه و شب نصفه شعبان - میلاد حجت بن الحسن - بدین مسجد میروند و اجرا آن را بجا می آورند. انجام آن دو رکعت نماز تحیت مسجد میباشد و دو رکعت نماز که به نماز امام مجال پر اسم و رسم میباشد به طریق‌ای خاص به‌مکان آورده می‌شو

مسجد جمکران
(اسم‌های دیگر: مسجد صاحب و مالک‌الزمان، قدمگاه، حسن بن مثله) یکی مشهورترین و مهمترین مساجد شیعه ها و منسوب به حجت بن الحسن امام دوازدهم شیعه ها دوازده امامی میباشد که در محدوده محلهٔ جمکران شهر قم واقع شده است. این مسجد، به خیال قرارداشتن در‌این محله، به مسجد جمکران آوازه یافته‌میباشد و به سبب ساز انتساب به حجت بن الحسن، مسجد صاحب و مالک‌الزمان هم نامیده می‌گردد، در قبل به مسجد قدمگاه نیز پر اسم و رسم بوده‌میباشد. به گفته دانشنامه عالم اسلام جمکران در پیشین روستای مهمی بوده و اسم آن در کتاب تاریخ قم بارها تکرار شده است.[۱] این مسجد سوابق‌ای بیش تر از ۱۰۰۰ سال داراست و در سده اخیر به‌دنبال دقت شماری از علمای شیعه، به یک کدام از زیارتگاه‌های اساسی کشور ایران تبدیل گردیده، و آداب و رسوم و باورهای خاصی پیرامون آن صورت پک پذیرایی ترحیم مشهد گرفته‌میباشد.[۲]
این مسجد دارنده ساختمان اداری، هیئت امنا، دایره انتظامات، محل کار تصویب کرامات، انتشارات کتاب جمکران، واحد پژوهش ها، واحد موعظه و کتابخانه تخصصی میباشد.[۳]
تاریخچه
اسم
این مسجد، به خیال قربت به جمکران، به مسجد جمکران آوازه یافته‌میباشد و به جهت انتساب به حجت بن الحسن، مسجد مالک‌الزمان هم نامیده میگردد، در پیشین به مسجد قدمگاه نیز دارای شهرت بوده‌میباشد.[۴]
پیشینه
بدور نمایی از مسجد جمکران در شب
به نقل از تاریخ قم، او‌لین مسجدی که در قم، قبل از هجرت اشعریان از کوفه بدین شهر در اوایل قرن دوم، سازه شوید، مسجد قریه جمکران بود که خَطّاب اسدی آن را نهاد بنیان و در آن به تنهایی نماز می‌گزارد. مدرسی طباطبایی احتمال داده‌میباشد که مسجد جمکران فعلی به عبارتی مسجد خطّاب اسدی باشد که بعد از فرار ساکنان غاضریه از بستگان بنی اسد به جمکران، به هنگام قیام مختار در کوفه، توسعه و گسترش بیشتری یافت. البته عهدوپیمان معروف دربارهٔ ایجاد کرد مسجد کنونی جمکران به داستانی بر میگردد که میرزا حسین نوری نقل کرده‌میباشد. مبنی بر این حکایت، حسن بن مثله جمکرانی به‌دنبال رؤیایی که می‌بیند، در سه شنبه ۱۷ رمضان ۳۷۳ هجری قمری[۵] به سرویس حجت بن الحسن می رسد و در آن گرد هم آیی فرمانِ تشکیل داد مسجد در مکانی که برگزیده و در آن علامت‌هایی قرار داده گردیده، نماز خاص آن مسجد و قربانی کردن یک بز و انفاق آن بر عموم به وی ابلاغ می گردد، بعد از آن سیدابوالحسن، از درآمد زمین سابق الذکر، که در مشت حسن بن مسلم بوده، به اضافه وجوه نتایج از زمین ها رَهَقِ منطقه اَردَهالِ کاشان، مسجد را، با سقفی از چوب، تاسیس می‌نماید. پژوهشگران تعدادی اِشکال بر این حکایت وارد کرده‌اند، که از آن گزاره میباشد: وفات روضه خوان صدوق پیش از وقوع این واقعه؛ تألیف کتاب تاریخ قم در ۳۷۸ و عدم وجود ورژن‌ای از اصل عربی آن و بیان نشدن این حکایت در ورژن فارسی آن؛ و ثابت‌نشدن صحت انتساب کتاب مونس الحزین فی معرفة الحق و الیقین به روحانی‌صدوق. برخی نیز به‌این اِشکالها جواب داده‌اند.[۶] در عین هم اکنون، در دهه‌های اخیر اکثری از مراجع تبعیت و علما برای این مسجد احترام و قداست ویژه قائل گردیده و برای عبادت در آنجا حضور یافته و عبادت در آنجا را به دیگرافراد نیز سفارش کرده‌اند.[۷][۸] نجم الدین طبسی به گزارش ناصر مکارم شیرازی میگوید که مسجد مقدس جمکران دارنده مدرک قطعی میباشد و به امر حجت بن الحسن تأسیس گردیده و اذن نمی‌دهیم که کسی با شبهه ها سندیت مسجد را تحت سؤال برنده شود.[۹]
دربارهٔ این مسجد در هیچ‌یک از منابع تاریخی سخنی وجود ندارد و صرفا منشی قمی، علاوه بر اتفاق ها سال ۹۸۶، در گستردن‌درحال حاضر میرغیاث‌الدین محمد میرمیران نوشته‌میباشد که وی به هنگام توقف در قریه لَنجَرودِ قم، گاهی در مَقامِ با احترام حجت بن الحسن در جمکران اعتکاف می کرد، که به گفته فقیهی غرض از آن جایگاه، مسجد جمکران میباشد. اگاهی دیگر، مأخود از کتیبه تاریخی مسجد، شامل شعری با مادّه تاریخ ۱۱۶۷، میباشد که به تعمیر مسجد در آن سال اشاره دارااست. ظاهراً در به عبارتی مجال راهی درشکه‌رو برای مسجد تاسیس شوید.[۱۰]
مراسم شب قدر رمضان ۱۳۹۶
در اواخر زمان قاجار و اوایل عصر پهلوی، ساختمان مسجد سابق و نصفه‌ویران بود. رونق مسجد جمکران در روزگار اخیر به جهت همت محمد تقی بافقی میباشد. پیش از وی صرفا برخی از اشخاص مطّلع برای شب‌زنده‌داری به مسجد جمکران می‌رفتند. بافقی هر شب چهارشنبه، به یار و همدم گروهی از طلاب، پیاده به مسجد می رفت و نماز مغرب و عشاء را در آنجا اقامه میکرد و تا اذان صبح در آنجا به عبادت می‌پرداخت و به این‌ترتیب، اعتنا عموم را بدین مسجد جلب کرد.[۱۱]
بعد از تشکیل اولیه هیئت امنای مسجد در ۱۳۹۴ ه‍. ش، پایین پژوهش سازمان اوقاف، اعتنا بیشتری به‌این مسجد شد. بعد از برد انقلاب اسلامی، شورای رئیس حوزه علمیه قم اعضای هیئت اعضای هیئت امنا را معرفی کرد و اداره موقوفات نیز رسیدگی بر کارها مسجد را برعهده گرفت. این مسجد دارنده ساختمان اداری، هیئت امنا، دایره انتظامات، محل کار تصویب کرامات، واحد انتشارات و پژوهش ها، واحد موعظه و کتابخانه تخصصی میباشد و هر ساله حدود پانزده میلیون زائر دارااست.[۱۲]
بخش اعظمی از شیعه‌ها شب چهارشنبه و شب نصفه شعبان - به دنیا آمدن حجت بن الحسن - بدین مسجد میروند و جاری ساختن آن را بجا میاورند. ایفا آن دو رکعت نماز تحیت مسجد میباشد و دو رکعت نماز که به نماز امام فرصت پر اسم و رسم میباشد به نحوه‌ای خاص به‌مکان آورده می‌شو
(اسم‌های دیگر: مسجد صاحب و مالک‌الزمان، قدمگاه، حسن بن مثله) یکی مشهورترین و مهمترین مساجد شیعه‌ها و منسوب به حجت بن الحسن امام دوازدهم شیعه‌ها دوازده امامی میباشد که در محدوده محلهٔ جمکران شهر قم واقع شده است. این مسجد، به خیال و خاطر قرارداشتن درین محله، به مسجد جمکران آوازه یافته‌میباشد و به منجر انتساب به حجت بن الحسن، مسجد صاحب و مالک‌الزمان هم نامیده می‌گردد، در پیشین به مسجد قدمگاه نیز دارای اسم و رسم بوده‌میباشد. به گفته دانشنامه عالم اسلام جمکران در قبل روستای مهمی بوده و اسم آن در کتاب تاریخ قم بارها تکرار شده است.[۱] این مسجد سوابق‌ای بیش تر از ۱۰۰۰ سال داراست و در سده اخیر در‌پی اعتنا شماری از علمای شیعه، به یک کدام از زیارتگاه‌های اساسی کشور‌ایران تبدیل گردیده، و آداب و رسوم و باورهای خاصی پیرامون آن صورت گرفته‌میباشد.[۲]
این مسجد دارنده ساختمان اداری، هیئت امنا، دایره انتظامات، دفتر کار تصویب کرامات، انتشارات کتاب جمکران، واحد پژوهش ها، واحد پند و کتابخانه تخصصی میباشد.[۳]
تاریخچه
اسم
این مسجد، به خیال قربت به جمکران، به مسجد جمکران آوازه یافته‌میباشد و به جهت انتساب به حجت بن الحسن، مسجد صاحب و مالک‌الزمان هم نامیده میشود، در پیشین به مسجد قدمگاه نیز پر اسم و رسم بوده‌میباشد.[۴]
پیشینه
به دور نمایی از مسجد جمکران در شب
به نقل از تاریخ قم، او‌لین مسجدی که در قم، قبل از مسافرت اشعریان از کوفه بدین شهر در اوایل قرن دوم، سازه شوید، مسجد قریه جمکران بود که خَطّاب اسدی آن را نهاد بنیان و در آن به تنهایی نماز می‌گزارد. مدرسی طباطبایی احتمال داده‌میباشد که مسجد جمکران فعلی به عبارتی مسجد خطّاب اسدی باشد که بعداز فراروگریز ساکنان غاضریه از خویشاوندان بنی اسد به جمکران، به هنگام قیام مختار در کوفه، توسعه و گسترش بیشتری یافت. ولی قسم معروف دربارهٔ تشکیل داد مسجد کنونی جمکران به داستانی بر می شود که میرزا حسین نوری نقل کرده‌میباشد. مبنی بر این حکایت، حسن بن مثله جمکرانی پیرو رؤیایی که می‌بیند، در سه شنبه ۱۷ رمضان ۳۷۳ هجری قمری[۵] به سرویس حجت بن الحسن می رسد و در آن گردهمایی فرمانِ ایجاد کرد مسجد در مکانی که برگزیده و در آن آرم‌هایی قرار داده گردیده، نماز خاص آن مسجد و قربانی کردن یک بز و انفاق آن بر عموم به وی ابلاغ می شود، بعد از آن سیدابوالحسن، از درآمد زمین سابق الذکر، که در دست حسن بن مسلم بوده، به اضافه وجوه نتیجه ها از زمین ها رَهَقِ حیطه اَردَهالِ کاشان، مسجد را، با سقفی از چوب، تاسیس می‌نماید. دانشمندان چندین اِشکال بر این حکایت وارد کرده‌اند، که از آن پاراگراف میباشد: وفات روحانی صدوق پیش از وقوع این رخداد؛ تألیف کتاب تاریخ قم در ۳۷۸ و خلا ورژن‌ای از اصل عربی آن و بیان نشدن این حکایت در ورژن فارسی آن؛ و ثابت‌نشدن صدق انتساب کتاب مونس الحزین فی معرفة الحق و الیقین به روحانی‌صدوق. برخی نیز به‌این اِشکالها جواب داده‌اند.[۶] در عین حالا، در دهه‌های اخیر بخش اعظمی از مراجع پیروی و علما برای این مسجد احترام و قداست ویژه قائل گردیده و برای عبادت در آنجا حضور یافته و عبادت در آنجا را به بقیه افراد نیز سفارش کرده‌اند.[۷][۸] نجم الدین طبسی به گزارش ناصر مکارم شیرازی می گوید که مسجد مقدس جمکران دارنده گواهی قطعی میباشد و به فرمان حجت بن الحسن تأسیس گردیده و اذن نمی‌دهیم که کسی با شک ها سندیت مسجد را تحت سؤال غالب شود.[۹]
دربارهٔ این مسجد در هیچ‌یک از منابع تاریخی سخنی وجود ندارد و صرفا منشی قمی، خلال اتفاق ها سال ۹۸۶، در گستردن‌اکنون میرغیاث‌الدین محمد میرمیران نوشته‌میباشد که وی به هنگام توقف در قریه لَنجَرودِ قم، گاهی در مَقامِ با احترام حجت بن الحسن در جمکران اعتکاف می کرد، که به گفته فقیهی هدف از آن رده، مسجد جمکران میباشد. اگاهی دیگر، مأخود از کتیبه تاریخی مسجد، دربرگیرنده شعری با مادّه تاریخ ۱۱۶۷، میباشد که به تعمیر مسجد در آن سال اشاره داراست. ظاهراً در به عبارتی فرصت راهی درشکه‌رو برای مسجد تاسیس شوید.[۱۰]
مراسم شب قدر رمضان ۱۳۹۶
در اواخر عصر قاجار و اوایل زمان پهلوی، ساختمان مسجد سابق و نصفه‌ویران بود. رونق مسجد جمکران در زمان اخیر به جهت همت محمد تقی بافقی میباشد. پیش از وی صرفا بعضا از اشخاص مطّلع برای شب‌زنده‌داری به مسجد جمکران می‌رفتند. بافقی هر شب چهارشنبه، به یار گروهی از طلاب، پیاده به مسجد می رفت و نماز مغرب و عشاء را در آنجا اقامه میکرد و تا اذان صبح در آنجا به عبادت می‌پرداخت و به‌این‌ترتیب، اعتنا عموم را به‌این مسجد جلب کرد.[۱۱]
بعداز تشکیل اولیه هیئت امنای مسجد در ۱۳۹۴ ه‍. ش، ذیل تحقیق سازمان اوقاف، دقت بیشتری بدین مسجد شد. بعداز برد انقلاب اسلامی، شورای رئیس حوزه علمیه قم اعضای هیئت اعضای هیئت امنا را معرفی کرد و اداره وقف نیز بررسی بر کارها مسجد را برعهده گرفت. این مسجد دارنده ساختمان اداری، هیئت امنا، دایره انتظامات، دفتر کار تصویب کرامات، واحد انتشارات و پژوهش ها، واحد راهنمایی و کتابخانه تخصصی میباشد و هر ساله حدود پانزده میلیون زائر داراست.[۱۲]
بخش اعظمی از شیعه‌ها شب چهارشنبه و شب نصفه شعبان - میلاد حجت بن الحسن - بدین مسجد میروند و اجرا آن را بجا می آورند. انجام آن دو رکعت نماز تحیت مسجد میباشد و دو رکعت نماز که به نماز امام مجال پر اسم و رسم میباشد به طریق‌ای خاص به‌مکان آورده می‌شو