???? ???? ???????

ارگ تبریز سازه‌ای یک پارچه و آجری‌ست و پلانی U شکل دارد که با پک پذیرایی ترحیم مشهد روش معماری آذری تشکیل شده و در ساخت آن مصالح بسیار بادوامی مانند آهک، ساروج و آجر به فعالیت رفته است. آنچه از بنای قدیمی ارگ باقیمانده، سه دیوار بلند را تشکیل می‌دهد و به طور یک ایوان می باشد. این قسمت کارکرد شبستان را داشته و عنصر اصلی مسجد علیشاه به حساب می‌آمده است. پیش از تخریب دیوارهای شمالی در سال 1360، طول ارگ 65 متر بوده ولی در حال حاضر صرفا 21 متر از آن باقیمانده می باشد. عرض کلی آن به 51 متر میرسد و ارتفاع آن 33 می باشد هرچند بر پایه ی رسیدگی‌های مختلف مشخص شده این بنا در حین ساخت در حدود 63 تا 65 متر ارتفاع داشته می‌باشد. محراب ارگ علیشاه بلندایی 30 متری دارد و از نمونه‌های اختصاصی معماری ایران به حساب می‌آید. نکات جالب معماری ارگ علیشاه گفته میگردد این بنا قبلا قسمت مسقفی داشته که در حقیقت سقف مسجد جامع علیشاه بوده و ایوان طاق پوش و طاق استوانه‌های پهناور را می‌پوشانده هست. نقل‌ عهد و پیمان‌های متعددی وجود داراست که بیان می‌کند که تاج‌الدین این بنا را به منظور ساخت مسجد جامعی احداث کرده و تزئیناتی مانند کاشی، اِزاره سنگی، ستون‌های مرمری، کتیبه‌ها و گچبری‌های زیبایی داشته که در طول فرصت نشانی از آنها باقی نمانده می‌باشد. دربین آجرهای انتهایی دیوارهای شرقی و غربی ارگِ امروزی، نشانی از یک رخنه‌ وجود دارد که در‌این رخنه‌ اثری از قفل و بست پیدا نیست. این شکاف ممکن می‌باشد نماد آن باشد که در صدر دو بنای شمالی جنوبی وجود داشته و معمار می‌خواسته این سازه‌ها را به هم متصل کند. در حقیقت ارگ امروزی به بنای کهن اضافه شد‌ه‌است. در زمان هجوم روس‌ها به کشور ایران، زمانی که از این سازه به عنوان ارگ و محلی برای مدد استعمال می‌شد، سوراخ‌هایی برای تیراندازی و قرارگیری توپ بر بالای آن تعبیه شد و شکل بنا تغییر کرد. خلال آحاد اینها، زلزله‌های متفاوت تبریز نیز ضرر‌هایی بر پیکره ارگ وارد و رخنه‌ هایی را در دیوارهای آن تشکیل داد کرده است. 90 درصد سه دیوار ما‌نده، به طور کامل به وسیله مصالح مالامال شده است. این دیوارها در حین ساخت به وسیله طاق‌های مختلف به هم قفل شده بودند که این امر موجب شده دیوارها تاکنون دوام بیاورند. برای جانبداری بنا در عوض زمین لرزه‌های مختلف تبریز، در ساخت ارگ تخته‌های چوبی به فعالیت برده شده که برخی از آن‌ها از سازه ارگ بیرون زده‌اند و اکثرا قدمتی هفتصد ساله دارا هستند؛ اما به چه شکل این تخته‌ها این مجال زمان بر باقی‌مانده و پوسیده نشده‌اند؟ معمار بنا برای دوام این تخته‌ها آنها را درون روغن حیوانی جوشانده و به برهه زمانی یک‌سال مراقبت کرده تا پوسیده نشود. از این تخته‌ها به دو عامل در ایجاد کرد بنا مصرف شده؛ استدلال اول این است که برای تزئین دیوارهای مسجد کارایی شد تا شکلی پر رنگ به آنان داده شود. از این‌رو از تخته ها یاری گرفته و سازه دیوار را بر روی آنها بالا برده اند تا دیوارها 10 الی 15 سانتی متر جلوتر ساخته شوند. برهان دیگر استعمال از تخته در ساخت ارگ این بوده می باشد که وجود چوب و تخته، سازه بنا را سبک‌تر کرده، به آن انعطاف‌پذیری بیشتری می‎‌‌دهد و در مقابل ز‌لزله مقاوم می‌کند. برای مثال نکات جذاب درباره ی دیوارها که می‌توان به آن اشاره داشت، این است که دیوارهای مسجد تا 7 متر باطن زمین ادامه دارد. از بخش‌های زیبای سازه، محراب آن می‌باشد. محراب ارگ به وضعیت سرداب یا سردابه‌ای بوده که سقف داشته و بعدا فروریخته است. در ساخت محراب از طاق‌های متعددی (4 طاق در تحت و یک طاق گرانقدر در بالا) مصرف شده می‌باشد که معمار با ساخت آنان می خواست علامت دهد انسان هیچ زمان نباید از جنبش و تلاش بایستد.

ارگ تبریز سازه‌ای یک پارچه و آجری‌ست و پلانی U شکل دارد که با پک پذیرایی ترحیم مشهد روش معماری آذری تشکیل شده و در ساخت آن مصالح بسیار بادوامی مانند آهک، ساروج و آجر به فعالیت رفته است. آنچه از بنای قدیمی ارگ باقیمانده، سه دیوار بلند را تشکیل می‌دهد و به طور یک ایوان می باشد. این قسمت کارکرد شبستان را داشته و عنصر اصلی مسجد علیشاه به حساب می‌آمده است. پیش از تخریب دیوارهای شمالی در سال 1360، طول ارگ 65 متر بوده ولی در حال حاضر صرفا 21 متر از آن باقیمانده می باشد. عرض کلی آن به 51 متر میرسد و ارتفاع آن 33 می باشد هرچند بر پایه ی رسیدگی‌های مختلف مشخص شده این بنا در حین ساخت در حدود 63 تا 65 متر ارتفاع داشته می‌باشد. محراب ارگ علیشاه بلندایی 30 متری دارد و از نمونه‌های اختصاصی معماری ایران به حساب می‌آید. نکات جالب معماری ارگ علیشاه گفته میگردد این بنا قبلا قسمت مسقفی داشته که در حقیقت سقف مسجد جامع علیشاه بوده و ایوان طاق پوش و طاق استوانه‌های پهناور را می‌پوشانده هست. نقل‌ عهد و پیمان‌های متعددی وجود داراست که بیان می‌کند که تاج‌الدین این بنا را به منظور ساخت مسجد جامعی احداث کرده و تزئیناتی مانند کاشی، اِزاره سنگی، ستون‌های مرمری، کتیبه‌ها و گچبری‌های زیبایی داشته که در طول فرصت نشانی از آنها باقی نمانده می‌باشد. دربین آجرهای انتهایی دیوارهای شرقی و غربی ارگِ امروزی، نشانی از یک رخنه‌ وجود دارد که در‌این رخنه‌ اثری از قفل و بست پیدا نیست. این شکاف ممکن می‌باشد نماد آن باشد که در صدر دو بنای شمالی جنوبی وجود داشته و معمار می‌خواسته این سازه‌ها را به هم متصل کند. در حقیقت ارگ امروزی به بنای کهن اضافه شد‌ه‌است. در زمان هجوم روس‌ها به کشور ایران، زمانی که از این سازه به عنوان ارگ و محلی برای مدد استعمال می‌شد، سوراخ‌هایی برای تیراندازی و قرارگیری توپ بر بالای آن تعبیه شد و شکل بنا تغییر کرد. خلال آحاد اینها، زلزله‌های متفاوت تبریز نیز ضرر‌هایی بر پیکره ارگ وارد و رخنه‌ هایی را در دیوارهای آن تشکیل داد کرده است. 90 درصد سه دیوار ما‌نده، به طور کامل به وسیله مصالح مالامال شده است. این دیوارها در حین ساخت به وسیله طاق‌های مختلف به هم قفل شده بودند که این امر موجب شده دیوارها تاکنون دوام بیاورند. برای جانبداری بنا در عوض زمین لرزه‌های مختلف تبریز، در ساخت ارگ تخته‌های چوبی به فعالیت برده شده که برخی از آن‌ها از سازه ارگ بیرون زده‌اند و اکثرا قدمتی هفتصد ساله دارا هستند؛ اما به چه شکل این تخته‌ها این مجال زمان بر باقی‌مانده و پوسیده نشده‌اند؟ معمار بنا برای دوام این تخته‌ها آنها را درون روغن حیوانی جوشانده و به برهه زمانی یک‌سال مراقبت کرده تا پوسیده نشود. از این تخته‌ها به دو عامل در ایجاد کرد بنا مصرف شده؛ استدلال اول این است که برای تزئین دیوارهای مسجد کارایی شد تا شکلی پر رنگ به آنان داده شود. از این‌رو از تخته ها یاری گرفته و سازه دیوار را بر روی آنها بالا برده اند تا دیوارها 10 الی 15 سانتی متر جلوتر ساخته شوند. برهان دیگر استعمال از تخته در ساخت ارگ این بوده می باشد که وجود چوب و تخته، سازه بنا را سبک‌تر کرده، به آن انعطاف‌پذیری بیشتری می‎‌‌دهد و در مقابل ز‌لزله مقاوم می‌کند. برای مثال نکات جذاب درباره ی دیوارها که می‌توان به آن اشاره داشت، این است که دیوارهای مسجد تا 7 متر باطن زمین ادامه دارد. از بخش‌های زیبای سازه، محراب آن می‌باشد. محراب ارگ به وضعیت سرداب یا سردابه‌ای بوده که سقف داشته و بعدا فروریخته است. در ساخت محراب از طاق‌های متعددی (4 طاق در تحت و یک طاق گرانقدر در بالا) مصرف شده می‌باشد که معمار با ساخت آنان می خواست علامت دهد انسان هیچ زمان نباید از جنبش و تلاش بایستد.