???? ???? ???????

احمد بن علی نَجاشی (۳۷۲ق-۴۵۰ق یا این که ۴۶۳ق) دارای شهرت به نجاشی و ابن کوفی، فقیه شیعه در دانش رجال میباشد. وی بیشتر قدمت خویش را در بغداد طی کرد. روحانی اثرگذار و روضه خوان صدوق از اساتید نجاشی بودند. کتاب فهرست اسماء مصنفی الشیعه پر اسم و رسم به رجال نجاشی از اولی منابع رجالی شیعه، از اثر پک پذیرایی ترحیم مشهد ها اوست.

زندگینامه
در کتاب ها رجال و تراجم (معاش طومار‌ها)، به محل به دنیا آمدن او اشاره نشده میباشد؛ البته بیان شده او در صفر، ۳۷۲ قمری متولد شد.[۱] بعضا اورا بغدادی و پدرش را کوفی دانسته‌اند و گفته‌اند که از نجاشی تعبیروتفسیر به «ابن کوفی» گردیده است.[۲] او نسب خود را به عدنان، جد بیستم نبی(ص)، میرساند.[۳] آن سیرتکامل که خودش گفته جدش عبدالله، والی منصور دوانیقی در اهواز بوده و طومار‌ای به امام راست گو(ع) نوشته و امام(ع) در پاسخ، «رساله اهوازیه» را برای وی نوشته میباشد.[۴]

از نجاشی با لقب‌های ابوالحسین و ابوالعباس حافظه شد‌ه‌است. زیرا یک کدام از نیاکان احمد بنام عبدالله بر اهواز حکومت میکرد و به نجاشی آوازه داشت به وی نجاشی می‌گفتند.[۵]

نجاشی در ۴۵۰ قمری در مطر آبد یا این که مطیر آباد در اطراف سامرا درگذشت.[۶] او‌لین هر کس به تاریخ و محل وفات وی اشاره کرده، علامه حلی (متوفای ۷۲۶ هجری) در خلاصة الاقوال‌ میباشد و پیش از وی هیچ اشاره ای در منابع شیعه و سنی به تاریخ وفات نجاشی چشم نمی شود.شبیری زنجانی می گوید: «نجاشی وفات ابویعلی محمد بن حسن بن حمزه جعفری را در رمضان ۴۶۳ قمری ضبط نموده است؛ براین اساس ممکن وجود ندارد وفات نجاشی در ۴۵۰ باشد».[۷]

معاش علمی
نجاشی، علم ها ابتدایی را نزد پدرش فرا گرفت. او در سیزده سالگی دانش حدیث حصول کرد و خواندن قرآن را از صاحب و مالک مسجد لؤلؤ فراگرفت و کتاب کافی را بر احمد بن احمد کوفی کاتب تلاوت کرد.[۸]

اساتید و مشایخ
نجاشی از جلسات درس روضه خوان اثرگذار، روضه خوان صدوق، سید مرتضی، سید رضی و ابن غضائری استفاده نمود. اساتید یا این که مشایخ دیگر او:

علی بن احمد بن عباس نجاشی، بابا نجاشی
احمد بن محمد بن عمران دارای اسم و رسم به «ابن جندی». آقا گران قدر تهرانی اورا او‌لین مدرس نجاشی میداند.[۹]
احمد بن محمد بن موسی، پر اسم و رسم به «ابن صلت اهوازی»
احمد بن عبدالواحد بن احمد بزاز، دارای شهرت به «ابن عبدون» یا این که «ابن حاشر»
احمد بن علی بن عباس سیرافی، دارای شهرت به ابن نوح سیرافی
ابواسحاق ابراهیم بن مخلد
القاضی ابوعبدالله جعفی
ابوالحسین بن محمد بن ابی سعید
حسن بن احمد بن ابراهیم
حسن بن احمد بن محمد، دارای اسم و رسم به «ابن هیثم عجلی»
حسن بن محمد بن یحیی فحام
ابوعبدالله حسین بن عبیدالله غضائری
حسین بن احمد بن موسی
حسین بن جعفر بن محمد مخزومی، پر اسم و رسم به «ابن خمری»
سلامة بن ذکاء ابوالخیر موصلی
عباس بن قدمت بن عباس، دارای اسم و رسم به «ابن ابی مروان»
عبدالواحد بن مهری
عبدالسلام بن حسین ادیب
عبدالله بن محمد بن عبدالله، دارای اسم و رسم به «ابومحمد حذاء دعلجی»
عثمان بن حاتم منتاب تغلبی
عثمان بن احمد واسطی
علی بن احمد بن محمد قمی، دارای شهرت به «ابن ابی جید»
ابوالقاسم علی بن شبل بن اسد
ابوالحسن محمد بن احمد قمی
محمدبن جعفر ادیب، مشهور به «ابوالحسن تمیمی»
محمد بن عثمان بن حسن، دارای شهرت به «نصیبی میانگین»
محمد بن علی بن شاذان قزوینی
محمد بن علی بن یعقوب، پر اسم و رسم به «ابوالفرح قنائی کاتب».[۱۰]
وی بیشتر قدمت خود را در بغداد طی کرد و فقط در تعدادی آیتم هجرت نموده و از بغداد بیرون شد که بیشتر برای زیارت عتبات عالیات بود. به عنوان مثال سفرهای وی می‌قدرت به مسافرت وی در سال ۴۰۰ هجری به نجف اشرف اشاره کرد، که مدتی را در آنجا باقی ماند. وی سفری نیز به سامراء و زیارت عسکریین(ع) رفت. نجاشی سفرهایی به مکه و بصره و کوفه داشت و در کوفه حدیث شنید و اذن قصه گرفت یا این که اذن قصه بخشید.[۱۱]

اثرها

کتاب رجال نجاشی
فهرست اسماء مصنفی الشیعه دارای شهرت به رجال نجاشی. تألیف کتاب «فهرست اسماء مصنفین» یا این که به عبارتی «رجال نجاشی» مشهورترین تاثیر نجاشی میباشد.
الجمعة و ما ورد فیها اینجانب الاعمال
الکوفة و ما فیها اینجانب الآثار و الفضائل
انساب بنی نضر بن قعین و ایامهم و اشعارهم
مختصر الانوار و موضع‌ها النجوم التی سمتها العرب[۱۲]
تعبیر النجاشی[۱۳]
خبرها بنی سنسن؛ نجاشی زیر اسم ابوغالب زراری از این کتاب اسم می برد.[۱۴]
توجه و وثاقت در نقل قصه
مثلا مسائل شایان توجه پیرامون نجاشی آن میباشد که او صرفا از موثقین و اشخاص دارای اعتبار ماجرا نقل کرده و با اینکه احادیث فراوانی از اشخاص ضعیف یا این که مجرم به ضعف و طعن در مشت داشته آن‌ها را به هیچ عنوان نقل نکرده میباشد. وی در یکی‌از کتاب‌های خویش تیتر می‌نماید که درخصوص فلان مورد روایاتی در چنگ دارم که از فردی ضعیف یا این که کتابی ضعیف و مطعون میباشد لذا آنها‌را نقل نمیکنم.[۱۵]

احتیاط و اعتنا وی به حدی بوده که حتی حاضر به شنیدن حدیث از اشخاص ضعیف هم، نبوده میباشد. این نکته، بها منقولات بزرگانی زیرا نجاشی را دو چندان کرده و آدم را نسبت به احادیث آنان مطمئن می‌سازد.[۱۶]

بینش دیگر افراد
محمد باقر خوانساری، عالم به گزارش عبدالنبی جزائری در کتاب دربردارنده نوشته میباشد:

«نجاشی مردی جلیل و عالمی وسیع‌الشأن در ضبط حال و روز رجال بود و متأخران علما در جرح و تعدیل رجال به گفتار وی اتکا بی نقص داشتند».[۱۷]

محدث قمی درباره وی می گوید:

«او از گرانقدر‌ترین عالمان رجال بود، علمای گران قدر ما که در صدد تهیه و تألیف رجال و جرح و تعدیل آن‌ها مبادرت نموده‌اند هیچ‌کدام به نجاشی نرسیده‌اند و همگی علما بر او اتکا کرده‌اند.»[۱۸]

احمد بن علی نَجاشی (۳۷۲ق-۴۵۰ق یا این که ۴۶۳ق) دارای شهرت به نجاشی و ابن کوفی، فقیه شیعه در دانش رجال میباشد. وی بیشتر قدمت خویش را در بغداد طی کرد. روحانی اثرگذار و روضه خوان صدوق از اساتید نجاشی بودند. کتاب فهرست اسماء مصنفی الشیعه پر اسم و رسم به رجال نجاشی از اولی منابع رجالی شیعه، از اثر پک پذیرایی ترحیم مشهد ها اوست.

زندگینامه
در کتاب ها رجال و تراجم (معاش طومار‌ها)، به محل به دنیا آمدن او اشاره نشده میباشد؛ البته بیان شده او در صفر، ۳۷۲ قمری متولد شد.[۱] بعضا اورا بغدادی و پدرش را کوفی دانسته‌اند و گفته‌اند که از نجاشی تعبیروتفسیر به «ابن کوفی» گردیده است.[۲] او نسب خود را به عدنان، جد بیستم نبی(ص)، میرساند.[۳] آن سیرتکامل که خودش گفته جدش عبدالله، والی منصور دوانیقی در اهواز بوده و طومار‌ای به امام راست گو(ع) نوشته و امام(ع) در پاسخ، «رساله اهوازیه» را برای وی نوشته میباشد.[۴]

از نجاشی با لقب‌های ابوالحسین و ابوالعباس حافظه شد‌ه‌است. زیرا یک کدام از نیاکان احمد بنام عبدالله بر اهواز حکومت میکرد و به نجاشی آوازه داشت به وی نجاشی می‌گفتند.[۵]

نجاشی در ۴۵۰ قمری در مطر آبد یا این که مطیر آباد در اطراف سامرا درگذشت.[۶] او‌لین هر کس به تاریخ و محل وفات وی اشاره کرده، علامه حلی (متوفای ۷۲۶ هجری) در خلاصة الاقوال‌ میباشد و پیش از وی هیچ اشاره ای در منابع شیعه و سنی به تاریخ وفات نجاشی چشم نمی شود.شبیری زنجانی می گوید: «نجاشی وفات ابویعلی محمد بن حسن بن حمزه جعفری را در رمضان ۴۶۳ قمری ضبط نموده است؛ براین اساس ممکن وجود ندارد وفات نجاشی در ۴۵۰ باشد».[۷]

معاش علمی
نجاشی، علم ها ابتدایی را نزد پدرش فرا گرفت. او در سیزده سالگی دانش حدیث حصول کرد و خواندن قرآن را از صاحب و مالک مسجد لؤلؤ فراگرفت و کتاب کافی را بر احمد بن احمد کوفی کاتب تلاوت کرد.[۸]

اساتید و مشایخ
نجاشی از جلسات درس روضه خوان اثرگذار، روضه خوان صدوق، سید مرتضی، سید رضی و ابن غضائری استفاده نمود. اساتید یا این که مشایخ دیگر او:

علی بن احمد بن عباس نجاشی، بابا نجاشی
احمد بن محمد بن عمران دارای اسم و رسم به «ابن جندی». آقا گران قدر تهرانی اورا او‌لین مدرس نجاشی میداند.[۹]
احمد بن محمد بن موسی، پر اسم و رسم به «ابن صلت اهوازی»
احمد بن عبدالواحد بن احمد بزاز، دارای شهرت به «ابن عبدون» یا این که «ابن حاشر»
احمد بن علی بن عباس سیرافی، دارای شهرت به ابن نوح سیرافی
ابواسحاق ابراهیم بن مخلد
القاضی ابوعبدالله جعفی
ابوالحسین بن محمد بن ابی سعید
حسن بن احمد بن ابراهیم
حسن بن احمد بن محمد، دارای اسم و رسم به «ابن هیثم عجلی»
حسن بن محمد بن یحیی فحام
ابوعبدالله حسین بن عبیدالله غضائری
حسین بن احمد بن موسی
حسین بن جعفر بن محمد مخزومی، پر اسم و رسم به «ابن خمری»
سلامة بن ذکاء ابوالخیر موصلی
عباس بن قدمت بن عباس، دارای اسم و رسم به «ابن ابی مروان»
عبدالواحد بن مهری
عبدالسلام بن حسین ادیب
عبدالله بن محمد بن عبدالله، دارای اسم و رسم به «ابومحمد حذاء دعلجی»
عثمان بن حاتم منتاب تغلبی
عثمان بن احمد واسطی
علی بن احمد بن محمد قمی، دارای شهرت به «ابن ابی جید»
ابوالقاسم علی بن شبل بن اسد
ابوالحسن محمد بن احمد قمی
محمدبن جعفر ادیب، مشهور به «ابوالحسن تمیمی»
محمد بن عثمان بن حسن، دارای شهرت به «نصیبی میانگین»
محمد بن علی بن شاذان قزوینی
محمد بن علی بن یعقوب، پر اسم و رسم به «ابوالفرح قنائی کاتب».[۱۰]
وی بیشتر قدمت خود را در بغداد طی کرد و فقط در تعدادی آیتم هجرت نموده و از بغداد بیرون شد که بیشتر برای زیارت عتبات عالیات بود. به عنوان مثال سفرهای وی می‌قدرت به مسافرت وی در سال ۴۰۰ هجری به نجف اشرف اشاره کرد، که مدتی را در آنجا باقی ماند. وی سفری نیز به سامراء و زیارت عسکریین(ع) رفت. نجاشی سفرهایی به مکه و بصره و کوفه داشت و در کوفه حدیث شنید و اذن قصه گرفت یا این که اذن قصه بخشید.[۱۱]

اثرها

کتاب رجال نجاشی
فهرست اسماء مصنفی الشیعه دارای شهرت به رجال نجاشی. تألیف کتاب «فهرست اسماء مصنفین» یا این که به عبارتی «رجال نجاشی» مشهورترین تاثیر نجاشی میباشد.
الجمعة و ما ورد فیها اینجانب الاعمال
الکوفة و ما فیها اینجانب الآثار و الفضائل
انساب بنی نضر بن قعین و ایامهم و اشعارهم
مختصر الانوار و موضع‌ها النجوم التی سمتها العرب[۱۲]
تعبیر النجاشی[۱۳]
خبرها بنی سنسن؛ نجاشی زیر اسم ابوغالب زراری از این کتاب اسم می برد.[۱۴]
توجه و وثاقت در نقل قصه
مثلا مسائل شایان توجه پیرامون نجاشی آن میباشد که او صرفا از موثقین و اشخاص دارای اعتبار ماجرا نقل کرده و با اینکه احادیث فراوانی از اشخاص ضعیف یا این که مجرم به ضعف و طعن در مشت داشته آن‌ها را به هیچ عنوان نقل نکرده میباشد. وی در یکی‌از کتاب‌های خویش تیتر می‌نماید که درخصوص فلان مورد روایاتی در چنگ دارم که از فردی ضعیف یا این که کتابی ضعیف و مطعون میباشد لذا آنها‌را نقل نمیکنم.[۱۵]

احتیاط و اعتنا وی به حدی بوده که حتی حاضر به شنیدن حدیث از اشخاص ضعیف هم، نبوده میباشد. این نکته، بها منقولات بزرگانی زیرا نجاشی را دو چندان کرده و آدم را نسبت به احادیث آنان مطمئن می‌سازد.[۱۶]

بینش دیگر افراد
محمد باقر خوانساری، عالم به گزارش عبدالنبی جزائری در کتاب دربردارنده نوشته میباشد:

«نجاشی مردی جلیل و عالمی وسیع‌الشأن در ضبط حال و روز رجال بود و متأخران علما در جرح و تعدیل رجال به گفتار وی اتکا بی نقص داشتند».[۱۷]

محدث قمی درباره وی می گوید:

«او از گرانقدر‌ترین عالمان رجال بود، علمای گران قدر ما که در صدد تهیه و تألیف رجال و جرح و تعدیل آن‌ها مبادرت نموده‌اند هیچ‌کدام به نجاشی نرسیده‌اند و همگی علما بر او اتکا کرده‌اند.»[۱۸]