???? ???? ???????

حَمّاد بن عثمان، از محدّثان قرن دوم هجری قمری. او از اصحاب امام راست گو(ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) و از اصحاب اجماع میباشد. اسم او در سلسله مدرک حدود ۲۰۰۰ قصه آمده میباشد و همگی عالمان رجال و حدیث‌شناسی، بر وثاقتش رخداد حیث دارا هستند. حماد بن عثمان(۱۹۰ق) از اصحاب امام درستگو (ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) میباشد. کنیه او ناب یا این که ذوالناب[۱] بود و در کوفه[۲] معاش پک پذیرایی ترحیم مشهد میکرد.

اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام راستگو(ع)
۱ جَگرایش بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوستداشتنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو

معرفی و رده علمی
اسم حماد بن عثمان در سلسله گواهی حدود دوهزار حدیث میباشد.[۳] او ضمن نقل بی‌واسطه از امام درستگو(ع) و امام کاظم(ع)، از قریب به صد راوی و بیشتراز تمامی از عبیدالله بن علی حلبی حدیث شنیده میباشد همچنان که افزون بر چهل راوی و بیش تر از دیگرافراد، محمد بن ابی‌عمیر، حسن بن علی وشاء، حسن بن علی بن فضال و محمد بن ولید خزاز از او حدیث شنیده‌اند.[۴]
رسیدگی محتوای احادیث حمادبن عثمان نشانه میدهد که او بیشتر به تصویب و نقل روایات احکام اهتمام داشته میباشد و دراین مورد از راویان لبریز حدیث به شمار میاید و ولی احادیث زیادی نیز در صفات امام و وضع و اوضاع امامان داراست.[۵]
حماد بن عثمان ناب از راویان معروف بوده و در زمره اصحاب اجماع میباشد و از راویانی میباشد که کلیه پژوهشگران دانش رجال، از متقدمان[۶] و متأخران،[۷] بر وثاقتش حادثه لحاظ دارا هستند و او‌را با صفاتی زیرا ثقه، فاضل و جلیل القدر و نه ستوده‌اند.
حماد کتابی داشته[۸] میباشد که ظاهراً تا قسم سید بن طاووس مو جود بوده میباشد؛ چون ابن طاووس در دو کتاب خویش[۹] از آن نقل نموده است.[۱۰]
معاش‌طومار و بستگان
پدرش، عثمان، به رُواسی[۱۱] پر اسم و رسم میباشد. عامل این کنیه،انتساب او به بنی رواس از قوم و قبیله‌های سرشناس در کوفه میباشد.[۱۲]

کشی، اسم پدربزرگش را زیاد[۱۳] و نجاشی اسم او‌را عمرو بیان کرده‌اند[۱۴]

حماد، برادرانی هم داشته میباشد. بعضی منابع برای او یک اخوی به اسم عبدالله،[۱۵] و بعضا دیگر دو اخوی به اسم‌های جعفر و حسین[۱۶] بیان کرده‌اند.

حماد در منابع رجالی با عناوینی مانند مولی بی نیاز (دارنده لینک و پیوند با بستگان بی نیاز) و (ذو الناب مولی بی نیاز کوفی).[۱۷]«مولی أَزْد» (دارنده لینک با بستگان ازد)[۱۸] و فزاری (به منجر سکونت در عزرم، محل سکونت قوم فزاره)[۱۹] تعریف گردیده‌است.

این تمامی اختلاف در کنیه، نسبت، اسم جد و اسم برادران منجر گردیده‌است که کاظمی،[۲۰] حماد بن عثمان را اسم مشترک در بین دو نفر به شمار آورده و وجه تمایز آن دو را در راویان از آن دو دانسته‌میباشد. همینطور بهبهانی[۲۱] با استناد به اختلاف در کنیه، نسبت، اسم جد و اسم برادران این دو، تصریح به ناهم خوانی و تعدد نموده است. در مقابل، محمدتقی مجلسی،[۲۲] کلباسی،[۲۳] مامقانی،[۲۴] خویی[۲۵] و شوشتری[۲۶] این دو اسم را از آنِ یک شخص دانسته‌اند.

حَمّاد بن عثمان، از محدّثان قرن دوم هجری قمری. او از اصحاب امام راست گو(ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) و از اصحاب اجماع میباشد. اسم او در سلسله مدرک حدود ۲۰۰۰ قصه آمده میباشد و همگی عالمان رجال و حدیث‌شناسی، بر وثاقتش رخداد حیث دارا هستند. حماد بن عثمان(۱۹۰ق) از اصحاب امام درستگو (ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) میباشد. کنیه او ناب یا این که ذوالناب[۱] بود و در کوفه[۲] معاش پک پذیرایی ترحیم مشهد میکرد.

اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام راستگو(ع)
۱ جَگرایش بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوستداشتنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو

معرفی و رده علمی
اسم حماد بن عثمان در سلسله گواهی حدود دوهزار حدیث میباشد.[۳] او ضمن نقل بی‌واسطه از امام درستگو(ع) و امام کاظم(ع)، از قریب به صد راوی و بیشتراز تمامی از عبیدالله بن علی حلبی حدیث شنیده میباشد همچنان که افزون بر چهل راوی و بیش تر از دیگرافراد، محمد بن ابی‌عمیر، حسن بن علی وشاء، حسن بن علی بن فضال و محمد بن ولید خزاز از او حدیث شنیده‌اند.[۴]
رسیدگی محتوای احادیث حمادبن عثمان نشانه میدهد که او بیشتر به تصویب و نقل روایات احکام اهتمام داشته میباشد و دراین مورد از راویان لبریز حدیث به شمار میاید و ولی احادیث زیادی نیز در صفات امام و وضع و اوضاع امامان داراست.[۵]
حماد بن عثمان ناب از راویان معروف بوده و در زمره اصحاب اجماع میباشد و از راویانی میباشد که کلیه پژوهشگران دانش رجال، از متقدمان[۶] و متأخران،[۷] بر وثاقتش حادثه لحاظ دارا هستند و او‌را با صفاتی زیرا ثقه، فاضل و جلیل القدر و نه ستوده‌اند.
حماد کتابی داشته[۸] میباشد که ظاهراً تا قسم سید بن طاووس مو جود بوده میباشد؛ چون ابن طاووس در دو کتاب خویش[۹] از آن نقل نموده است.[۱۰]
معاش‌طومار و بستگان
پدرش، عثمان، به رُواسی[۱۱] پر اسم و رسم میباشد. عامل این کنیه،انتساب او به بنی رواس از قوم و قبیله‌های سرشناس در کوفه میباشد.[۱۲]

کشی، اسم پدربزرگش را زیاد[۱۳] و نجاشی اسم او‌را عمرو بیان کرده‌اند[۱۴]

حماد، برادرانی هم داشته میباشد. بعضی منابع برای او یک اخوی به اسم عبدالله،[۱۵] و بعضا دیگر دو اخوی به اسم‌های جعفر و حسین[۱۶] بیان کرده‌اند.

حماد در منابع رجالی با عناوینی مانند مولی بی نیاز (دارنده لینک و پیوند با بستگان بی نیاز) و (ذو الناب مولی بی نیاز کوفی).[۱۷]«مولی أَزْد» (دارنده لینک با بستگان ازد)[۱۸] و فزاری (به منجر سکونت در عزرم، محل سکونت قوم فزاره)[۱۹] تعریف گردیده‌است.

این تمامی اختلاف در کنیه، نسبت، اسم جد و اسم برادران منجر گردیده‌است که کاظمی،[۲۰] حماد بن عثمان را اسم مشترک در بین دو نفر به شمار آورده و وجه تمایز آن دو را در راویان از آن دو دانسته‌میباشد. همینطور بهبهانی[۲۱] با استناد به اختلاف در کنیه، نسبت، اسم جد و اسم برادران این دو، تصریح به ناهم خوانی و تعدد نموده است. در مقابل، محمدتقی مجلسی،[۲۲] کلباسی،[۲۳] مامقانی،[۲۴] خویی[۲۵] و شوشتری[۲۶] این دو اسم را از آنِ یک شخص دانسته‌اند.