حج به سه شکل قابل اجرا میباشد.
۱. حج تمتع: افضل گونه های حج میباشد و بر اشخاصی واجب میگردد که از مکه بدور باشند.
۲. حج اشخاص: بر افرادی واجب میشود که مستقر مکه و دور و اطراف پک پذیرایی ترحیم مشهد آن باشند. و یا این که افرادی که به عمره و تمتع نرسند و یا این که قابلیت آن را پیدا نکنند.
۳. حج قران: حجی میباشد که حاجی از میقات، قربانیاش را به همدم دارااست.
۲ - پیشینه گونه های حج
[دستکاری]
تاریخ شروع حج به طور، «تمتع»، یقینا به حجة الوداع بر میگردد. قبل از آن حج به طور اشخاص و قران بوده میباشد و هر که وارد مکه میگردیده، تا مجال عرفات و اجرا بعد از آن، می بایست در احرام باقی می ماند.
در حجة الوداع و بعداز نزول آیه واتموا الحج و العمرة لله، نبی معبود در مروه برای عموم سخنرانی کرد و بعد از ثنا و ثنای الهی فرمود: «اینجانب عمره را باطن در حج نمودم، به این شکل تا روز قیامت (و حضرت انگشتهای دو دست خویش را در یکدیگر باطن کردند)».[۱]
به عبارتی مجال این زمینه، آیتم انکار بعضی اشخاص کودن قرار گرفت و فردی از «بنی عدی» برخاست و ذکر کرد: ما به منا برویم؛ در حالی که آب غسل (به دلیل قربت با زنان) از سرهای ما میریزد! ؟ حضرت فرمود: تو هیچ زمان ایمان نمیآوری تا بمیری …[۲]
این قضیه بعداز ارتحال رسول اکرم نیز ادامه یافت و بعضا از اشخاص مدل مغز، با حج تمتع مخالفت کردند. در مقابل، ائمه معصوم (علیهمالسّلام) بر حج تمتع و فضیلت آن پافشاری ورزیدند و آن را افضل اقسام حج دانسته و برای افرادی که از مکه به دور می باشند آن را مایحتاج شمردند.
از صفوان نقل گردیده است: «قلت لابی عبدالله ان بعض الناس یقول جرد الحج و بعض الناس یقول اقرن و سق و بعض الناس یقول تمتع بالعمرة الی الحج فقال لو حججت الف عام لم اقرنها الا متمتعا»؛ [۳]
«به امام راست گو(علیهالسّلام) گفتم: بابا و مادرم فدایت، بعضی می گویند: حج قران بجای آور و قربانیات را یار و همدم ببر و برخی می گویند: حج تمتع بجای آور، حضرت فرمود: در صورتیکه اینجانب هزار سال حج به جا آورم، جز تمتع اجرا نمیدهم».[۴]
تاکید فراوان اهل بیت بر حج تمتع و قابلیت و امکان تبدیل نیت اشخاص و قران- با قوانینی- به حج تمتع، گویای برتری و فضیلت این نوع حج، بر اقسام دیگر حج میباشد. و این به دلیل سهولت و پناه هدف ها متبوع شارع در حج میباشد.
اما برای حاضران در مکه و محیط آن تا ۴۸ تمایل، حج اشخاص و قران واجب میباشد و این بدان جهت میباشد که با دقت به حضورشان در حوزه بقعه، چندان مشکلی در احرام حج نداشته و میتوانند در مسافت قربت از روز عرفه، برای حج محرم شوند. برخلاف عده ای که از رویکرد بدور میایند و برای عبور از میقات، می بایست محرم شوند. اینان به دلیل آن گاه فاصله و فرصت زمان بر احرام، مبتلا ایرادات فراوانی میشوند و نیرو و فکرشان آنالیز میرود و برای هدف ها فراوان حج فرصتی باقی نمیگذارد.
۲.۱ - کلام امام رضا درباره اقسام حج
امام هشتم (علیهالسّلام) درباره راز اقسام حج اینگونه فرموده میباشد:
«قال انما امروا بالتمتع الی الحج آشیانه تخفیف اینجانب ربکم و رحمة لان یسلم الناس فی احرامهم و لا یطول ذلک علیهم فیدخل علیهم الفساد و ان یکون الحج و العمرة واجبین جمیعا فلا تعطل العمرة و تبطل و لا یکون الحج مفردا اینجانب العمرة و یکون بینهما فصل و تمییز و ان لا یکون الطواف بالبیت محظورا لان المحرم اذا طاف بالبیت احل الا لعلة فلو لا التمتع لم یکن للحاج ان یطوف آشیانه ان طاف احل و افسد احرامه»[۵]
عموم به حج تمتع دستور یافتند، زیرا تخفیفی از جانب پروردگارتان و عفو وی میباشد؛ بدان جهت که عموم در احرامشان سلامت بمانند و احرام بر آنان وقت گیر نشود که موجب بروز خرابی در فعالیتشان خواهد شد (با ارتکاب محرمات احرام) و نیز به دلیل آن که عمره و حج، هر دو در کنار هم واجب باشند و عمره تعطیل نشده و حج از عمره خالی نباشد و هر دو با ویژگی ها و خصوصیتهای از هم شناخته شوند.
همینطور برای اینکه جهت طواف کعبه، محظوری برای حاجی نباشد؛ زیرا فرد محرم (به احرام حج) با طواف محل می گردد؛ مگر به جهتی خاص. درحالتی که حج تمتع عدم وجود، حاجی نمیتوانست (در طی احرام حج) طواف مستحبی به جا آورد؛ زیرا دراینحالت محل گردیده و احرامش پیش از ادای حج فاسد می شد. (از همین جهت علما در کتاب ها خویش بر سوراخ طواف مستحبی برای هر کس به احرام حج محرم شدهاست تاکید کردهاند.)
حج به سه شکل قابل اجرا میباشد.
۱. حج تمتع: افضل گونه های حج میباشد و بر اشخاصی واجب میگردد که از مکه بدور باشند.
۲. حج اشخاص: بر افرادی واجب میشود که مستقر مکه و دور و اطراف پک پذیرایی ترحیم مشهد آن باشند. و یا این که افرادی که به عمره و تمتع نرسند و یا این که قابلیت آن را پیدا نکنند.
۳. حج قران: حجی میباشد که حاجی از میقات، قربانیاش را به همدم دارااست.
۲ - پیشینه گونه های حج
[دستکاری]
تاریخ شروع حج به طور، «تمتع»، یقینا به حجة الوداع بر میگردد. قبل از آن حج به طور اشخاص و قران بوده میباشد و هر که وارد مکه میگردیده، تا مجال عرفات و اجرا بعد از آن، می بایست در احرام باقی می ماند.
در حجة الوداع و بعداز نزول آیه واتموا الحج و العمرة لله، نبی معبود در مروه برای عموم سخنرانی کرد و بعد از ثنا و ثنای الهی فرمود: «اینجانب عمره را باطن در حج نمودم، به این شکل تا روز قیامت (و حضرت انگشتهای دو دست خویش را در یکدیگر باطن کردند)».[۱]
به عبارتی مجال این زمینه، آیتم انکار بعضی اشخاص کودن قرار گرفت و فردی از «بنی عدی» برخاست و ذکر کرد: ما به منا برویم؛ در حالی که آب غسل (به دلیل قربت با زنان) از سرهای ما میریزد! ؟ حضرت فرمود: تو هیچ زمان ایمان نمیآوری تا بمیری …[۲]
این قضیه بعداز ارتحال رسول اکرم نیز ادامه یافت و بعضا از اشخاص مدل مغز، با حج تمتع مخالفت کردند. در مقابل، ائمه معصوم (علیهمالسّلام) بر حج تمتع و فضیلت آن پافشاری ورزیدند و آن را افضل اقسام حج دانسته و برای افرادی که از مکه به دور می باشند آن را مایحتاج شمردند.
از صفوان نقل گردیده است: «قلت لابی عبدالله ان بعض الناس یقول جرد الحج و بعض الناس یقول اقرن و سق و بعض الناس یقول تمتع بالعمرة الی الحج فقال لو حججت الف عام لم اقرنها الا متمتعا»؛ [۳]
«به امام راست گو(علیهالسّلام) گفتم: بابا و مادرم فدایت، بعضی می گویند: حج قران بجای آور و قربانیات را یار و همدم ببر و برخی می گویند: حج تمتع بجای آور، حضرت فرمود: در صورتیکه اینجانب هزار سال حج به جا آورم، جز تمتع اجرا نمیدهم».[۴]
تاکید فراوان اهل بیت بر حج تمتع و قابلیت و امکان تبدیل نیت اشخاص و قران- با قوانینی- به حج تمتع، گویای برتری و فضیلت این نوع حج، بر اقسام دیگر حج میباشد. و این به دلیل سهولت و پناه هدف ها متبوع شارع در حج میباشد.
اما برای حاضران در مکه و محیط آن تا ۴۸ تمایل، حج اشخاص و قران واجب میباشد و این بدان جهت میباشد که با دقت به حضورشان در حوزه بقعه، چندان مشکلی در احرام حج نداشته و میتوانند در مسافت قربت از روز عرفه، برای حج محرم شوند. برخلاف عده ای که از رویکرد بدور میایند و برای عبور از میقات، می بایست محرم شوند. اینان به دلیل آن گاه فاصله و فرصت زمان بر احرام، مبتلا ایرادات فراوانی میشوند و نیرو و فکرشان آنالیز میرود و برای هدف ها فراوان حج فرصتی باقی نمیگذارد.
۲.۱ - کلام امام رضا درباره اقسام حج
امام هشتم (علیهالسّلام) درباره راز اقسام حج اینگونه فرموده میباشد:
«قال انما امروا بالتمتع الی الحج آشیانه تخفیف اینجانب ربکم و رحمة لان یسلم الناس فی احرامهم و لا یطول ذلک علیهم فیدخل علیهم الفساد و ان یکون الحج و العمرة واجبین جمیعا فلا تعطل العمرة و تبطل و لا یکون الحج مفردا اینجانب العمرة و یکون بینهما فصل و تمییز و ان لا یکون الطواف بالبیت محظورا لان المحرم اذا طاف بالبیت احل الا لعلة فلو لا التمتع لم یکن للحاج ان یطوف آشیانه ان طاف احل و افسد احرامه»[۵]
عموم به حج تمتع دستور یافتند، زیرا تخفیفی از جانب پروردگارتان و عفو وی میباشد؛ بدان جهت که عموم در احرامشان سلامت بمانند و احرام بر آنان وقت گیر نشود که موجب بروز خرابی در فعالیتشان خواهد شد (با ارتکاب محرمات احرام) و نیز به دلیل آن که عمره و حج، هر دو در کنار هم واجب باشند و عمره تعطیل نشده و حج از عمره خالی نباشد و هر دو با ویژگی ها و خصوصیتهای از هم شناخته شوند.
همینطور برای اینکه جهت طواف کعبه، محظوری برای حاجی نباشد؛ زیرا فرد محرم (به احرام حج) با طواف محل می گردد؛ مگر به جهتی خاص. درحالتی که حج تمتع عدم وجود، حاجی نمیتوانست (در طی احرام حج) طواف مستحبی به جا آورد؛ زیرا دراینحالت محل گردیده و احرامش پیش از ادای حج فاسد می شد. (از همین جهت علما در کتاب ها خویش بر سوراخ طواف مستحبی برای هر کس به احرام حج محرم شدهاست تاکید کردهاند.)
چگونه بهترین پک پذیرایی برای مراسم ترحیم را انتخاب کنیم؟